منظور از اعسار مهریه چیست؟

در ابتدا لازم است تا تعریف مختصری از اعسار بیان کنیم. در لغت اعسار به معنای تنگ‌دستی و نیازمندی بوده و معنای حقوقی این کلمه هم دور از معنای لغوی آن نیست و به شخصی که تنگ دست شده باشد، معسر می‌گویند. بر اساس ماده ۶ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، معسر به کسی گفته می‌شود که به خاطر عدم تمکن مالی به غیر از مستثنیات دین، نمی‌تواند دیون خود را پرداخت نماید. این شخص حق دارد در دادگاه ادعای اعسار کند، البته این را هم بگوییم که صرف ادعا کافی نبوده و بایستی قادر به اثبات این ادعا باشد. توصیه می‌شود قبل از اقدام به هر کاری ابتدا از وکیل ته مشورت نموده و از راهنمایی‌های وی استفاده کنید، چرا که مسئله اعسار از جمله موضوعات پیچیده در قانون است. لازم به ذکر است در شرایطی که شخص معسر، تاجر باشد، امکان اینکه مدعی اعسار شود را نداشته و تنها می‌تواند اعلام ورشکستگی نماید و ادعای اعسار از او مورد قبول واقع نخواهد بود.

شرایط اعسار مهریه

شرایط اعسار مهریه بر اساس قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، تقدیم فهرستی از اموال و دارایی‌ها از سوی مرد و معرفی دو شاهد است. به موجب این قانون مرد بایستی علاوه بر دادخواست اعسار، فهرست کاملی از اموال خود را که شامل اموال منقول و غیر منقول، مطالبات خود از اشخاص ثالث، مقدار وجوه نقدی در حساب‌های بانکی و همچنین نقل و انتقالات خود ظرف یک سال گذشته را به دادگاه تسلیم نماید.

علاوه بر این بایستی مرد یک فرم استشهادیه که به امضای دو نفر رسیده است را تسلیم دادگاه نماید. شهود می‌بایست به صورت کامل و دقیق نسبت به شرایط مالی مرد و میزان درآمد و محکومیت وی مطلع باشند و در جلسه دادگاه حضور به عمل آورند.

در دادگاه اعسار از پرداخت مهریه چه باید گفت؟

مرد بایستی در دعوای اثبات اعسار از پرداخت مهریه بتواند ثابت کند که قادر به پرداخت مهریه  به صورت یک‌جا نیست. همان‌طور که در مطالب فوق توضیح دادیم، اثبات اعسار هم تقدیم فهرستی از اموال و معرفی دو نفر شاهد که واقف به شرایط مال مرد هستند، است.

مراحل درخواست قسط بندی مهریه

در دادخواست مطالبه مهریه از سوی زن، معمولا قاضی به نفع زن حکم صادر می‌کند و مرد را ملزم به پرداخت مهریه می‌نماید. در این رابطه مرد این امکان را دارد که بعد از قطعیت دادنامه، دادخواست اعسار مهریه یا همان قسط بندی مهریه را تسلیم دادگاه نماید.

بر اساس ماده ۸ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی،

“مدعی اعسار باید صورت کلیه اموال خود شامل تعداد یا مقدار و قیمت کلیه اموال منقول و غیرمنقول، به‌ طور مشروح، مشتمل بر میزان وجوه نقدی که وی به هر عنوان نزد بانکها و یا موسسات مالی و اعتباری ایرانی و خارجی دارد، به همراه مشخصات دقیق حسابهای مذکور و نیز کلیه اموالی که او به هر نحو نزد اشخاص ثالث دارد و کلیه مطالبات او از اشخاص ثالث و نیز فهرست نقل و انتقالات و هر نوع تغییر دیگر در اموال مذکور از زمان یک‌سال قبل از طرح دعوای اعسار به بعد را ضمیمه دادخواست اعسار خود کند. در مواردی که بار اثبات اعسار بر عهده مدیون است و نیز در مواردی که سابقه ملائت او اثبات شده باشد هرگاه مدیون بخواهد ادعای خود را با شهادت شهود ثابت کند باید شهادت نامه کتبی حداقل دو شاهد را به مدتی که بتوانند نسبت به وضعیت معیشت فرد اطلاع کافی داشته باشند به دادخواست اعسار خود ضمیمه نماید. شهادت نامه مذکور باید علاوه بر هویت و اقامتگاه شاهد، متضمن منشا اطلاعات و موارد مندرج در ماده (۹) این قانون باشد.”

مدارک مورد نیاز برای طرح دعوای اعسار از پرداخت مهریه 

• تقدیم مدارک هویتی اعم از کارت ملی و شناسنامه
• عقدنامه
• معرفی دو نفر شاهد عاقل و بالغ با شرایط مذکور
• تقدیم فهرست کلیه اموال اعم از اموال منقول و غیر منقول، حساب‌های بانکی، مطالبات از اشخاص ثالث، فهرست تمامی نقل و انتقالات یک سال پیش از طرح دادخواست
• دادنامه محکومیت مهریه

نحوه اعتراض به رای اعسار مهریه

اعتراض نسبت به قسط بندی مهریه یا اعسار مهریه هم از سوی زوجه و هم از طرف زوج امکان‌پذیر خواهد بود. در صورتی که زن اعتراضی به رای دادگاه داشته باشد، این امکان را دارد تا اعتراض خویش را به رای با تنظیم فهرست اموال و دارایی‌های مرد، تمکن وی را نسبت به پرداخت مهریه ثابت کند.

در عوض زوج هم این حق را خواهد داشت که نسبت به میزان اقساط اعتراض نماید و به دادگاه اثبات کند که از تمکن مالی جهت پرداخت مبلغ در نظر گرفته شده برای اقساط برخوردار نیست. از این رو توصیه می‌شود قبل از اعتراض به حکم دادگاه با مشاوره از وکیل طلاق توافقی با نحوه و چگونگی اعتراض به رای دادگاه مطلع شوید. زیرا که متن اعتراض بایستی کاملا مستدل و بر اساس دلایل قانونی باشد.

اعسار مهریه چقدر زمان می‌برد؟

حکم اعسار مهریه به پرونده بستگی خواهد داشت. در پاره‌ای از موارد دادگاه و شخص مقابل لزومی به استعلام از شرایط زوج نی‌‌بیند و شخص مقابل هم درخواست استعلام از اموال و دارایی‌های مرد را ندارد که در موارد این چنینی رسیدگی به پرونده و صدور حکم سریع‌تر صورت می‌گیرد. اما در بیشتر موارد با تقاضای شخص مقابل قاضی پرونده اقدام به استعلام بانک‌ها، اداره ثبت و اسناد املاک و یا اداره راهور و… می‌کند که همین موضوع منجر به طولانی شدن روند رسیدگی خواهد شد. از این رو، نمی‌توان مدت زمان دقیقی را پیش بینی کرد و مدت زمان  صدور حکم اعسار بستگی به پرونده خواهد داشت.

نحوه محاسبه اعسار مهریه چگونه است؟

 ۱. در قوانین مربوط به مطالبه مهریه و درخواست نفقه و همچنین اعسار مهریه مبلغ معینی جهت قسط بندی مهریه پیش بینی نشده است و حتی معیاری هم برای آن در نظر گرفته نشده است و اختیار تعیین آن تماما به قاضی پرونده داده شده است. 

۲. قاضی با در نظر گرفتن مهریه و میزان آن، موقعیت مالی مرد و دفاعیات زن نسبت به تعیین پیش پرداخت اقساط اقدام می‌کند. 

۳. میزان اقساط مهریه برای هر کسی متفاوت بوده و در هر پرونده‌ و هر شعبه قاضی رسیدگی کننده به صورت موردی و مستقل و با در نظر گرفتن میزان درآمد مرد و استعلام دارایی‌ها و اموال او تصمیم اتخاذ خواهد کرد. 

۴. در شرایطی که زوج قادر به پرداخت یکجای مهریه تا ۱۱۰ عدد سکه نباشد، می‌تواند دادخواست اعسار خود را از طریق دفاتر خدمات قضایی به ثبت رسانده و استعلام فهرست کامل اموال، دارایی‌ها و معاملات خویش را از زمان دادخواست مهریه تا یک سال پیش از آن و با معرفی دو نفر شاهد به دادگاه تسلیم نماید. 

مهلت ارائه دادخواست اعسار مهریه

مهلت ارائه دادخواست اعسار مهریه یک ماه از تاریخ ابلاغ اجراییه خواهد بود. یعنی از تاریخ ابلاغ محکومیت قطعی به وی جهت پرداخت مهریه و صدور اجرائیه از سوی دادگاه به منظور اجرای حکم . زوج در این مهلت یک ماه که به او اعطا می‌گروو تا مهریه زوجه را پرداخت کند، امکان تقدیم دادخواست اعسار را خواهد داشت و می‌تواند شکایت اعسار را علیه زوجه مطرح کند.

 در این شرایط دیگر زوجه نمی‌تواند با انقضای فرصت پرداخت یک ماه حکم جلب زوج را دریافت کند. ولی چنانچه طی این مهلت یک ماهه دادخواست اعسار به دادگاه تسلیم نشود، زوجه قادر است از دادگاه درخواست جلب مرد را بکند. علاوه بر این، چنانچه مرد اقساط اعسار مهریه را پرداخت نکند، باز هم می‌تواند درخواست جلب مرد را داشته باشد.

نمونه دادخواست اعسار مهریه

خواهان : …………………………….

خوانده : ………………………………

موضوع خواسته : اعسار مهریه قسط بندی مهریه 

ادله و منضمات : …………………………..

رونوشت سند عقد نکاح شماره ………. تاریخ ………..

دادنامه بدوی شماره ………… تاریخ ………. صادره از شعبه …………

دادنامه تجدیدنظرخواهی شماره ………… تاریخ ………. صادره از شعبه ……….

اجرائیه ………..

استشهادیه

برگ صورتجلسه اموال

شرح دادخواست

بسمه تعالی

ریاست محترم مجتمع قضائی ……………

با سلام و عرض ادب، احتراماً اینجانب ……… (خواهان) به اطلاع می‌رساند :

خوانده محترم به شرح سند عقد نکاح شماره …….…….. تاریخ ……..……. صادر شده از دفترخانه شماره …………. تهران زوجه دائمی شرعی و قانونی بنده است. اینجانب به شرح دادنامه شماره ……….. تاریخ ………… صادر شده از آن شعبه محترم و همچنین دادنامه شماره …….….. تاریخ ………… صادر شده از شعبه ……….. دادگاه محترم تجدیدنظر خواهی استان تهران، در خصوص پرونده کلاسه ……….. / اجرائیه مرتبط با پرونده شماره  …………… مطرح شده در اداره ۵ اجرای اسناد رسمی سازمان ثبت اسناد و املاک (در شرایطی که مطالبه مهریه توسط اجرای ثبت اقدام شده است)، ملزم به پرداخت ………. عدد سکه بهار آزادی به زوجه شده‌ام.

با در نظر داشتن این موضوع که بنده به دلیل عدم تمکن مالی و معین بودن میزان درآمد و با توجه به وجود مشکلات اقتصادی بسیار کنونی و در نظر داشتن اپیدمی شدن بیماری کرونا و مخارج و هزینه‌های گزاف و سنگین زندگی مشترک اعم از پرداخت اجاره‌بهای منزل مسکونی، پرداخت هزینه‌های دانشگاه فرزندان و هزینه خوراک، پوشاک خود و اعضای خانواده و نیز افزایش سرسام‌آوری نرخ طلا و … به هیچ عنوان قادر به پرداخت یک‌جای مهریه نیستم و با در نظر داشتن استشهادیه و مدارک تسلیمی مستنداً به مواد ۶ و۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴ از دادگاه محترم تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر مبنای تایید اعسار و قسط بندی مهریه به صورت پرداخت دو عدد سکه تمام بهار آزادی تحت عنوان پیش قسط و پرداخت یک عدد سکه تمام بهار آزادی به صورت هر شش ماه یکبار را دارم.

با تشکر

نتیجه گیری

در قانون جدید ۱۴۰۳، تغییرات مهمی در روند اعسار مهریه اعمال شده که هدف آن، ایجاد تعادل بین حقوق زوجه و توانایی مالی زوج در پرداخت مهریه است. این قانون با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی جامعه، رویکردی واقع‌بینانه‌تر اتخاذ کرده و سعی دارد از حبس‌های غیرضروری جلوگیری کند. بر اساس این تغییرات، زوجی که قادر به پرداخت یکجای مهریه نیست، می‌تواند با ارائه اسناد و مدارک معتبر، درخواست اعسار دهد و در صورت تأیید دادگاه، مهریه را به‌صورت اقساطی پرداخت کند. میزان و شرایط اقساط بر اساس درآمد، دارایی‌ها و هزینه‌های ضروری زندگی زوج تعیین می‌شود تا هم حق زوجه محفوظ بماند و هم زوج با فشار اقتصادی شدید مواجه نشود. همچنین، در قانون جدید سقف مشخصی برای وصول نقدی مهریه در نظر گرفته شده که از مطالبه‌های غیرمنطقی جلوگیری می‌کند. این تغییرات باعث شده فرآیند رسیدگی به پرونده‌های اعسار شفاف‌تر و عادلانه‌تر شود. با این حال، همچنان لازم است زوجین در هنگام تعیین مهریه، واقع‌بینانه عمل کنند تا در آینده با مشکلات قانونی و مالی مواجه نشوند. در مجموع، اصلاحات انجام‌شده در قانون جدید، رویکردی متعادل برای حفظ حقوق طرفین ارائه داده است، اما آگاهی از جزئیات این تغییرات و مشورت با وکیل متخصص، برای تصمیم‌گیری آگاهانه در دعاوی مهریه ضروری خواهد بود.

سوالات متداول 

۱. نحوه پیگیری دادخواست اعسار مهریه چگونه است؟

ابتدا بایستی مرد فهرست اموال و مطالباتش از اشخاص ثالث، مقدار وجوه نقدی در حساب‌های بانکی و همین‌طور گردش حساب خود طی یک سال قبل را به دادگاه تقدیم کند.

۲. چند شاهد برای اثبات اعسار مهریه نیاز است؟

بایستی مرد یک فرم استشهادیه که دو نفر شاهد عاقل و بالغ آن را امضا کرده‌اند تسلیم دادگاه نماید. 

۳. حداقل پیش پرداخت برای اعسار از پرداخت مهریه چقدر است؟

در قوانین مربوط به اعسار مهریه مبلغ معینی جهت قسط بندی مهریه تعیین نشده و برای تعیین آن اختیار تام به قاضی پرونده داده شده است.

۴. مرد چه هنگام قادر به درخواست اعسار مهریه است ؟

هنگامی که با رای قطعی دادگاه محکوم به پرداخت مهریه گردیده باشد.

۵. مرد محکوم به پرداخت مهریه چقدر فرصت دارد دادخواست اعسار بدهد ؟

مرد از هنگامی که حکم به وی ابلاغ گردیده مهلت دارد تا یک ماه مبلغ مهریه را به زوجه پرداخت کند و یا دادخواست اعسار بدهد.

۶. چنانچه مرد طی فرصت یک ماهه مهریه را بپردازد و دادخواست اعسار ندهد، دیگر نمی‌تواند تقاضای اعسار بدهد ؟

چنانچه مرد محکوم به پرداخت مهریه طی مهلت یک ماهه دادخواست اعسار رد نکند توسط زوجه جلب خواهد شد و با رضایت وی یا قرار کفالت یا وثیقه آزاد می‌شود طی این مدت هم فرصت دارد که دادخواست اعسار رد کند.

این نوشته اعسار مهریه در قانون جدید ۱۴۰3 + شرایط و مراحل  برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

شرایط طلاق از طرف زن

بر اساس قانون مدنی سابق، مرد حق داشت هر هنگام که تمایل داشت و بی‌هیچ دلیل موجهی همسر خود را طلاق بدهد. لیکن در قانون جدید طلاق از طرف زن و به موجب ماده ۱۱۳۳ اصلاحی قانون مدنی، “مرد می‌تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید.” بر این اساس، حسب ماده مزبور درخواست طلاق از سوی شوهر، نیازمند گذراندن مراحلی اعم از ارجاع به داوری، اخذ گواهی عدم امکان سازش و همچنین انجام تشریفاتی همچون پرداخت حقوق مالی زن است.

ولی به این دلیل که در پاره‌ای از موارد امکان زندگی مشترک برای زوجه وجود ندارد و از طرفی هم مخالفت مرد با طلاق ممکن است صدمات جدی به زن و زندگی مشترک او وارد آورد، طی اصلاحات بعدی این قانون، قانون‌گذار امکان تقاضای طلاق از طرف زن را تحت شرایط به خصوص و محدودی مورد قبول قرار داده است.

راه‌های طلاق از طرف زن

زوجه به منظور اقدام به طلاق بایستی با راه‌های طلاق آشنایی داشته باشد و با در نظر گرفتن این‌ را‌ها نسبت به ثبت طلاق اقدام نماید. حال به توضیح کامل چند مورد از این راه‌ها می‌پردازیم‌‌.

۱. عدم پرداخت نفقه از سوی مرد

چنانچه زن قادر به اثبات عدم پرداخت نفقه از سوی شوهر خود باشد، حتی در صورت مخالفت مرد با این امر، دادگاه نسبت به جاری کردن صیغه طلاق اقدام می‌کند.

۲. عسر و حرج زوجه

در صورتی که تحمل زندگی مشترک برای زوجه غیرممکن باشد، می‌تواند نسبت به طلاق اقدام نماید که چنین موردی مشمول عسر و حرج است. از جمله مصادیق عسر و حرج باید به اعتیاد مرد، مبتلا بودن وی به بیماری‌های صعب‌العلاج، رفتار‌های مالی غیرقابل تحمل، ضرب و شتم و سوءرفتار، محکومیت مرد به حبس بالای پنج سال و مواردی از این قبیل اشاره داشت.

۳. مفقودالاثر بودن مرد

در شرایطی که زوج بیش از چهار سال غیبت داشته باشد، زوجه می‌تواند نسبت به طلاق اقدام نماید و از شوهر خود طلاق بگیرد.

۴. شروط دوازده‌گانه ضمن عقد نکاح

در شرایطی که مرد از شروطی که در عقد‌نامه قید گردیده است سرپیچی کند، طلاق توسط زن می‌تواند صورت گیرد.

۵. برخورداری زوجه از حق طلاق

چنانچه در سند ازدواج درج شده باشد که زوجه دارای حق طلاق است، امر طلاق می‌تواند از طریق زوجه به وقوع بپیوندد.

مراحل درخواست طلاق از طرف زن

درخواست طلاق از طرف زن نیازمند تشریفات خاصی است که بایستی تمامی آن‌ها گذرانده شوند. مراحل طلاق از سوی زوجه به شرح زیر است: 

۱. نخستین مرحله جهت ثبت طلاق، ثبت نام در سامانه تصمیم است.

۲. بعد از دریافت نوبت از سامانه تصمیم بایستی زوجین در جلسات مشاوره که الزامی است شرکت نمایند.

۳. طلاق از سوی زوجه با تسلیم دادخواست طلاق به دادگاه خانواده شروع می‌گردد. زوجه قادر است در صورت برخورداری از شرایط به دادگاه خانواده دادخواست تقدیم کند. پس از آنکه دادخواست توسط دادگاه مورد بررسی قرار گرفت، رسیدگی به پرونده را به جریان خواهد انداخت. 

۴. بعد از آنکه دادخواست طلاق زوجه مورد قبول دادگاه واقع شد، جلسه دادرسی برگزار می‌شود که طی آن بنا به عللی که زوجه در دادخواست طلاق عنوان داشته است، رسیدگی کرده و چنانچه ادله مورد قبول واقع گردد، اقدام به صدور حکم طلاق می‌کند. 

۵. بعد از صدور حکم در دادگاه بدوی، زوجین حق تقاضای تجدیدنظرخواهی برای رای دادگاه را خواهند داشت. 

۶. بعد از صدور رای دادگاه تجدید نظر، دو طرف قادرند در دیوان عالی کشور تقاضای فرجام خواهی نمایند. 

۷. در شرایطی که رای قطعی طلاق صادر گردید، زوجین حداکثر تا ظرف شش ماه فرصت دارند تا به یکی از دفاتر طلاق و ازدواج مراجعه نموده و اقدام به جاری شدن صیغه طلاق نمایند. جهت طلاق از طرف زن بایستی وی برگه‌هایی را تکمیل نموده و به دادگاه یا دفاتر خدمات قضایی تسلیم نماید. 

مدارک لازم برای درخواست طلاق از سمت زن

مدارک مورد نیاز جهت دادخواست طلاق از جانب زوجه عبارتند از:

• سند عقد نکاح
• شناسنامه
• کارت ملی

در صورتی که مدارک دیگری بین زن و مرد مبادله یا تنها نزد یکی از آن‌ها باشد که در روند پرونده موثر باشد، قابلیت طرح دادخواست طلاق را خواهد داشت. در صورتی که زوجه وکالت در طلاق داشته باشد، بایستی حتما جهت اجرای آن برای زوج وکیل اخذ نماید و چنانچه برای خود نیز وکیل بگیرد، دیگر لزومی به حضورش نیست.

وضعیت حقوق زوجه در طلاق از طرف زن

اگرچه تقاضای طلاق از طرف زن است، ولی این موضوع موجب نمی‌گردد که حق و حقوق وی ضایع گردد و حقی را که ضمن عقد نکاح برای وی ایجاد گردیده را مطالبه نکند. حقوق زوجه در طلاق از سوی زن به شرح زیر است: 

طلاق از سوی زوجه و مطالبه مهریه

در شرایطی که زوجه دوشیزه باشد و رابطه زناشویی صورت نگرفته باشد، این امکان را دارد تا نصف مهریه خود را مطالبه نماید و در صورت دوشیزه نبودن وی، تمام مهریه به او تعلق خواهد گرفت. در رابطه با مطالبه مهریه یا درخواست نفقه لازم است بدانید که چنانچه زوجه مهریه خویش را به اجرا درآورد و شوهر وی تمکن مالی داشته باشد، زن حق دارد تقاضای توقیف اموال کند و اموال شوهر را توقیف نماید و مهریه خویش را وصول کند. در شرایطی که مرد از تمکن مالی برخوردار نباشد، پرداخت مهریه به صورت اقساطی انجام می‌پذیرد.

 در شرایطی که زوجه قصد دریافت مهریه را داشته باشد، بایستی دادخواست مطالبه مهریه را ارسال نماید. با در نظر داشتن پیچیدگی‌های موجود در پرونده‌های مربوط به مهریه و روند توقیف اموال، توصیه می‌شود که زوجه وکیل طلاق داشته باشد. چنانچه زوجه تصمیم به بذل مهریه داشته باشد، بایستی از طریق دفاتر ثبت اسناد رسمی به ثبت برسد

حضانت فرزندان در طلاق از سمت زوجه 

همان‌گونه که می‌دانید، حضانت فرزند دختر پس از طلاق تا ۷ سالگی با مادر و بعد از آن سن با پدر خواهد بود. برای فرزند پسر تا سن ۷ سالگی با مادر بوده و بعد از ۷ تا ۱۵ سالگی با پدر خواهد بود. چنانچه هر یک از زن و مرد بتوانند عدم صلاحیت شخص مقابل را به اثبات رسانند، به موجب شرایط قانونی می‌توانند حضانت را به نفع خویش از طرف مقابل سلب نمایند. بعد از سنین مذکور حضانت به لحاظ قانونی موضوعیت نداشته و فرزندان خود حق انتخاب خواهند داشت. ولی بایستی بگوییم که در این پرونده قاضی جهت واگذاری حق حضانت، بایستی مصلحت و شرایط فرزند را در نظر بگیرد. در واقع بایستی قاضی تشخیص دهد که بهتر است فرزند تحت حضانت کدامیک از والدین قرار بگیرد.

طلاق از طرف زن و عدم تمکین

موضوع عدم تمکین ربطی به روند طلاق از طرف زن نداشته و قطع شدن نفقه زوجه تنها مورد اثبات عدم تمکین خواهد بود. زوجه تنها در شرایطی که ناشزه گردد حق اقدام برای طلاق را ندارد. به صورت کلی لازم است بگوییم که چنانچه عدم تمکین زوجه به اثبات برسد، باز هم حق گرفتن طلاق را دارد و تنها بایستی نوع طلاق از طرف زوجه را مدنظر قرار داد. در حقیقت عدم تمکین زوجه برای طلاق از نوع عسر و حرج مشکل‌ ایجاد خواهد کرد. به بیانی بهتر تا هنگامی که زوجه به تمکین نپردازد، به عسر و حرج دچار نشده و اثبات آن هم کار دشواری خواهد بود.

اجرت‌المثل در طلاق از طرف زوجه

در خصوص اجرت‌المثل لازم است بدانید، تا مادامی که زوجه در ایام عده به سر می‌برد، بایستی نفقه وی توسط مرد پرداخت گردد. ولی در صورتی که برای این مورد به صورت دیگری برای مدت عده به توافق رسیده باشند و رابطه زناشویی هم برقرار نشده باشد، بعد از طلاق زوجه مستحق دریافت نفقه نخواهد بود. اجرت‌المثل و مطالبه آن از طرف زوجه بر اساس مدت نکاح تا طلاق، حسب ملائت و مکنت همسر و با توجه به صلاحدید کارشناس رسمی دادگستری تعیین می‌گردد.

تنصیف اموال در طلاق از طرف زوجه

به طور کلی در مواد قانونی بیانیه‌ای برای شرط نصف دارایی وجود ندارد. به بیانی ساده به لحاظ قانونی شوهر ملزم به نصف کردن دارایی خود با همسرش نیست. سازمان ثبت اسناد املاک کشور در صفحه هشتم سند نکاحیه، شرط تنصیف دارایی را درج نموده است و در انتهای آن محل امضای زوجین را قرار داده است. یعنی اینکه اگر زوج و زوجه یا یکی از آن‌ها (به خصوص زوج) این شرط را امضا نکنند، شرط نصف کردن اموال در رابطه با نکاح ایشان اعتباری ندارد.

در قانون جدید طلاق از طرف زن شرط نصف کردن دارایی فقط موقعی مصداق دارد که تقاضای طلاق از سوی زوج مطرح گردیده باشد. همچنین اگر زوج بتواند به ثابت رساند که طلاق به دلیل سوءرفتار و سوء معاشرت همسرش و یا سرپیچی او از مسئولیت‌هایش بوده است، زوجه مشمول شرط تنصیف اموال نمی‌گردد.

قانون جدید طلاق در مورد زن

در ادامه به بررسی قانون جدید طلاق از سوی زوجه خواهیم پرداخت.

۱. طلاق از طرف زن در دوران عقد

در قانون جدید طلاق از طرف زن زوجه حق دارد در طول ایام عقد و یا بیانی دیگر تا قبل از برگزاری مراسم عروسی، زندگی مشترک و برقراری رابطه زناشویی اقدام به طلاق کند. در این شرایط زوجه قادر به مطالبه نیمی از مهریه خود خواهد بود و در صورتی که رابطه زناشویی شکل گرفته باشد، امکان دریافت کل مهریه را خواهد داشت. در صورت برقراری رابطه زناشویی و یا باکره بودن زوجه، به موجب ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی، این حق را دارد که با حق حبس و تا مادامی که کل مهریه خود را از دریافت نکرده است، از زناشویی با مرد امتناع نماید که موجب نفرت و یا حق حبس است. تفاوت اصلی طلاق در دوران عقد از سوی زوجه با طلاق در ایام زناشویی، باکره بودن زوجه است.

۲. طلاق از سوی زوجه با داشتن حق طلاق

در صورتی که زن حق طلاق داشته باشد، به لحاظ قانونی بایستی برای مرد نیز وکیل اخذ نماید و الا قادر به اقدام برای طلاق نخواهد بود. این وکالت در طلاق بایستی سه شرط زیر را دارا باشد: 

۱. بایستی حتماً بلاعزل باشد 

۲. حق توکیل به غیر 

۳. حق اسقاط تجدیدنظرخواهی و فرجام‌خواهی 

از این رو، اگر زن از حق طلاق برخوردار باشد، قادر است با رعایت شروط مذکور به مراجع قضایی رجوع نموده و درخواست طلاق با برخورداری از حق طلاق نماید. نکته بسیار مهمی که وجود دارد این است که بایستی حق طلاق زوجه به صورت رسمی در دفتر ثبت اسناد رسمی تنظیم گردیده باشد و اگر این حق طلاق از سوی زوج به شکل کلامی به او داده شده باشد و یا به صورت غیر رسمی فی‌مابین خود تنظیم نموده باشند، فاقد اعتبار است حتی چنانچه دو شاهد هم آن را امضای کرده باشند.

۳. طلاق از سوی زن ایرانیان خارج از کشور

در قانون جدید طلاق از طرف زن چنانچه زوجه در خارج از ایران اقامت داشته باشد و ازدواج وی طبق شرایط قانونی ایران ثبت شده باشد، بایستی به منظور طلاق از طریق دادگاه‌های ایران اقدام نماید و به این خاطر که در ایران اقامت ندارد، باید از طریق سامانه ثنا یا میخک به یک وکیل طلاق توافقی وکالت دهد تا وی به نمایندگی از زن در دادگاه‌های ایران اقدامات لازم برای طلاق را انجام دهد.

مزایای طلاق از طرف زن توسط وکیل

چنانچه طلاق از سوی زوجه توسط وکیل مطرح گردد، مطمئنا با توجه به علم و تجربه‌ای که هر شخص در تخصصی که دارد قابلیت پیگیری هر موردی را تا حصول نتیجه قطعی به دنبال خواهد داشت. وکیل دعاوی هم بر اساس این اصل قادر است در دادگاه با آشنایی که از حقوق و قانون دارد، عمل کرده و پرونده را پیش ببرد.

جمع بندی 

همانطور که در این مطلب بیان شد در طلاق از طرف زن، متقاضی طلاق زوجه است. از این رو با تسلیم دادخواست می‌تواند درخواست طلاق کند. اما تفاوتی که میان طلاق از سوی زن با طلاق از سوی مرد وجود دارد، تنها در ارائه ادله به قاضی است. زمانی که زن قصد طلاق دارد، بایستی ادله‌ای را به منظور جدایی برای قاضی اثبات کند تا قادر به اخذ طلاق باشد.

سوالات متداول طلاق از طرف زن 

۱. آیا زوجه امکان درخواست طلاق بدون دلیل محکمه پسند را دارد؟

زوجه بدون ثابت نمودن عسر و حرج و برخورداری از حق طلاق نمی‌تواند درخواست طلاق بدهد.

۲. صرف ابراز کراهت زوجه نسبت به شوهر برای وی حق طلاق ایجاد می‌گردد؟

خیر. اما طی شرایطی این کراهت از مصادیق عسر و حرج بوده و زن از طریق آن می‌تواند دادخواست طلاق بدهد.

۳. آیا زوجه قادر به درخواست طلاق است یا خیر؟

بله. طلاق انواع مختلفی دارد مانند درخواست طلاق از سوی زوجه، درخواست طلاق از سوی زوج و طلاق توافقی.

۴. آیا در صورت تمکین نکردن زوجه تمام حقوق مالی وی ساقط می‌شود؟

خیر. مهریه در هر شرایطی متعلق به زوجه بوده و حتی با تمکین مرد مکلف به پرداخت آن است.

۵. در صورت عدم تمکین زوجه مرد می‌تواند وی را طلاق دهد؟

بله. مرد می‌تواند به دلیل عدم تمکین زن او را طلاق دهد که البته اثبات این امر کار دشواری است.

۶. آیا عدم تمکین زن ضمانت اجرایی در پی خواهد داشت؟

خیر. در شرایطی قانون و شرع این اجازه را به زوجه داده که از شوهر خود تمکین نکند. از جمله عدم تمکین در دوران حق حبس زوجه یا عدم تمکین به خاطر بیماری‌های مقاربتی زوج.

۷. آیا مالکیت اموال زن در دوران زناشویی و بعد از طلاق به خودش اختصاص دارد ؟

بله، بر اساس قانون مدنی استقلال مالی زن رسمیت داشته و اموال او چه در ایام زناشویی و چه بعد از طلاق به خودش اختصاص دارد.

۸.  آیا تقسیم دارایی مرد بعد از طلاق امکان‌پذیر است؟

بله، یکی از شروطی که کتبا در عقدنامه قید گردیده، این است که در صورت وجود شرایطی تا نصف دارایی مرد بعد از طلاق به زن انتقال می‌یابد.

۹.  تحت چه شرایطی بعد از طلاق نصف دارایی مرد به زن منتقل می‌شود ؟

در صورتی که مرد این شرط را در سند نکاحیه امضا کرده و درخواست طلاق از سوی وی باشد به علاوه باید طلاق به دلیل تخلف زن از تکالیف زناشویی نبوده باشد.

۱۰. سامانه تصمیم طلاق چیست؟

قبل از رجوع به دادگاه، ثبت واقعه طلاق طی مراحلی در سامانه تصمیم الزامی شده است. این سامانه جهت طلاق توافقی و در طلاق از جانب زن و طلاق از جانب مرد مورد استفاده است.

این نوشته طلاق از طرف زن برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

بر اساس قانون جدید و به منظور صیانت از امنیت عمومی در کشور حمل هر نوع سلاح اعم از سلاح سرد و گرم ممنوع است. با در نظر داشتن رایج بودن حمل لوازم و تجهیزات شکاری و یا وسایلی نظیر چاقو و دیگر ابزار تیز و برنده توسط اشخاص، امکان دارد افراد بر اساس حمل و نقل این نوع ابزارآلات و دیگر سلاح های سرد به جرم حمل سلاح سرد مورد پیگیری قضایی قرار بگیرند.  در این فرصت وکیل کیفری تصمیم دارد مجازات حمل سلاح سرد و انواع و میزان مجازات آن را مورد بررسی قرار دهد.

خلاصه مجازات حمل سلاح سرد

سلاح سرد چیست؟

 بر اساس آیین نامه اجرایی قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و همچنین دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز، جرم حمل سلاح سرد چنین بیان شده است:

وسایل، آلات و ادواتی که برعکس سلاح گرم بر اثر استفاده صدا، شعله و حرارت ایجاد نکرده و برخورد آن‌ها به شخص باعث ایجاد پارگی، خونریزی، از کار افتادگی موقت و یا دائمی اعضای بدن و در آخر صدمات جسمی و روحی و یا فوت شخص می‌گردد.  سلاح‌های سرد جنگی هم به سلاحی گفته می‌شود که مورد استفاده در نیروهای مسلح و به منظور نبرد و دفاع شخصی مثل سرنیزه قابل نصب روی سلاح جنگی، کارد سنگر و تیر و کمان غیر متعارف است.  بر این اساس به موجب تعریفی که قانون از سلاح‌های سرد دارد، انواع ابزار تیز و برنده و یا وسایلی که بر اثر اصابت منجر به صدمه جسمی می‌گردد و در زمان استفاده صدا و حرارت و شعله‌ای ندارد از قبیل چاقو، قمه، پنجه بوکس، باتون (باتوم) و لوازمی از این دست سلاح سرد به شمار می‌رود.

اگر شما در شرایطی قرار دارید که نیازمند به کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با استفاده از انواع سلاح هستید، پیشنهاد می‌دهیم با یک وکیل حقوقی و کیفری که در این باره دارای اطلاعات جامع و کافی است، مشورت‌کنید. یک وکیل باتجربه، علاوه‌بر این که قادر است پاسخ تمامی پرسش‌ها و ابهامات شما را بدهد، اطلاعات مفیدی را نیز به شما ارائه خواهدکرد.

⚖️ مطالعه بیشتر: فروش ملک مشاع و مهم ترین قوانین آن در سال 1400 ⚖️

سلاح گرم چیست؟

بر اساس آیین‌ نامه اجرایی قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز سلاح گرم را نیز تعریف نموده و انواع آن‌ را به سه دسته تقسیم‌بندی نموده است. این آیین ‌نامه در تعریف سلاح گرم چنین بیان داشته است:

«سلاحی که با بهره‌گیری از انرژی گاز باروت (انرژی به وجود آمده از احتراق پیشرانه) و یا به طریق دستی مسلح گردیده و قدرت شلیک یک یا چندین گلوله را به‌ حالت تکی (تک تیر) و یا پی در پی (رگبار) دارد. »

تقسیم‌بندی سه‌گانه‌ای که برای انواع سلاح گرم در ادامه این تعریف بیان داشته است شامل سلاح گرم سبک، سلاح گرم نیمه سنگین و سلاح گرم سنگین است. با تماس با شماره‌های درج‌ گردیده در سایت و درخواست وکیل حقوقی  یا مشاوره حقوقی، می‌توانید اطلاعات بیشتری در خصوص قوانین مربوط به مجازات حمل سلاح سرد و گرم کسب کنید.

⚖️ مطالعه بیشتر: سه طلاقه چیست و شرایط رجوع آن چگونه است؟ ⚖️

معرفی انواع سلاح سرد

اسلحه سرد به هر نوع سلاحی گفته می‌شود که در دفاع و تهاجم و ضرب و جرح مورد استفاده بوده و خارج از محدوده باروت، شلیک و انفجار گلوله است. انواع سلاح‌های سرد عبارتند از: 

• چاقو
• زنجیر
• پنجه بوکس
• قمه
• افشانه‌های اشک آور
• افشانه‌های خواب آور
• افشانه‌های بیهوش کننده
• شوکرهای الکتریکی
• تفنگ بادی 
• کلت بادی مشابه سلاح گرم 
• انواع پرتاب کننده‌های سوزن‌های سمی و آغشته به مواد شیمیایی و بیولوژیکی 
• سلاح‌های بی حس کننده جانداران 

قوانین مربوط به سلاح

قوانین مربوط به سلاح مجموعه قوانینی هستند که به منظور مجازات دارندگان غیرقانونی سلاح و مهمات از جانب قانون‌گذار وضع شده‌اند. ضرورت وضع قانون دررابطه با سلاح و مهمات، به دلیل ایجاد امنیت و آرامش در جامعه و پیشگیری از وقوع جرم و جنایت است.
عدم محدودیت در حمل سلاح از جمله مواردی است که به شدت نظم عمومی جامعه را بر هم خواهدزد. به همین دلیل قانون‌گذار همواره محدودیت‌های زیادی برای انواع سلاح سرد و گرم در نظر گرفته‌است.
حفظ جان شهروندان از جمله مهم‌ترین وظایف حکومت است که باید همه شرایط و ملزومات تحقق آن‌را مهیا کند. بر همین اساس، در کشور ما نیز، افراد عادی از حمل انواع خاصی از سلاح سرد و گرم به همراه خود منع شده‌اند. بنابراین هرگاه اشخاصی برخلاف قانون عمل و این نوع از اسلحه را به همراه خود جابجا کنند، باتوجه به نوع سلاح، در برابر قانون قرار می‌گیرند و مستحق مجازات هستند.
قوانین منع حمل سلاح در کشور ما به نحوی مهم است که هیچ شخصی حتی برای دفاع و حفظ جان خود و نزدیکان، مجاز به حمل آن نیست و درصورتی که خلاف آن عمل‌کند، مجرم است.
البته حمل بعضی از انواع سلاح، برای برخی افراد، در صورت داشتن مجوز قانونی، بلامانع است. به عنوان مثال، کشاورزان و باغداران و صاحبان مشاغل مشابه می‌توانند سلاح گرم «پران» را با مجوز قانونی نگهداری و یا با خود حمل کنند.
اما به دلیل پیشگیری از رواج هرج و مرج و افزایش بی‌ثباتی، به طور کلی حمل سلاح برای عموم از منظر قانون ممنوع و خلاف امنیت روانی جامعه است. در حال حاضر قوانین مرتبط با سلاح در کشور ما، شامل قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز است که در سال ۱۳۹۰ مورد بازنگری قرار گرفته و مشتمل بر ۲۱ ماده است. همچنین در قانون مجازات اسلامی نیز، درباره استفاده از سلاح و مجازات آن صحبت شده‌است.

⚖️ مطالعه بیشتر: پولشویی چیست و چه روش هایی دارد؟+مجازات پولشویی ⚖️

قوانین مربوط به اسلحه‌های سرد قوانینی هستند  که قانون‌گذار جهت مجازات دارندگان غیرمجاز سلاح و مهمات وضع نموده است. ضرورت وضع قانون در خصوص جرم حمل سلاح سرد و مهمات برای برقراری امنیت و حفظ آرامش در جامعه و جلوگیری از وقوع جرم و جنایت است. محدود نبودن حمل سلاح یکی از مواردی است که به شدت نظان جامعه را تحت تاثیر قرار خواهد داد. 

از این رو قانون‌گذار همیشه برای انواع سلاح سرد و گرم محدودیت‌های جدی را مورد پیش بینی قرار داده است. در کشور ما اشخاص عادی از حمل انواع سلاح سرد و گرم به همراه خود منع گردیده‌اند. بر این اساس هر زمان فردی مخالف قانون رفتار کند و این نوع سلاح را با خود حمل کند، در نظر گرفتن نوع سلاح، قانون با او برخورد خواهد کرد و مجازات می‌شود. در کشور ما قوانین منع حمل سلاح به اندازه‌ای اهمیت دارد که هیچ کسی حتی به منظور دفاع و حفظ جان خود و بستگانش، حق حمل آن را نداشته و در صورت سرپیچی از آن مجرم شناخته خواهد شد.

مجازات حمل سلاح سرد در سال ۱۴۰۲ چیست؟

 به طور کلی در قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات، برای حمل و جابجایی اسلحه سرد مجازاتی در نظر گرفته نشده است و تنها برای حمل اسلحه‌های سرد جنگی مجازات پیش بینی شده است. یعنی اینکه تشخیص اسلحه سرد جنگی از غیرجنگی بر عهده دادگاه صالح است. در نهایت مجازات حمل سلاح سرد در سال ۱۴۰۲ از نوع جنگی حبس از ٩١ روز تا ۶ ماه یا جریمه نقدی از ١٠ میلیون تا ٢٠ میلیون ریال است.

• مجازات حمل سلاح سرد جنگی

بر اساس ماده ۴ قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز، حمل و نگهداری هرگونه سلاح غیر قانونی جرم محسوب شده و مرتکب محکوم به مجازات‌های در نظر گرفته شده در این قانون خواهد شد. همچنین در ماده ۶ این قانون بیان شده است که فردی کخ به صورت غیرقانونی نسبت به خرید، نگهداری و جرم حمل سلاح سرد جنگی یا سلاح شکاری یا قطعات موثر آن‌ها اقدام کند، محکوم به حبس از ۹۱ روز تا ۶ ماه یا پرداخت جریمه نقدی از ۱۰ تا ۲۰ میلیون ریال خواهد شد. 

• مجازات حمل سلاح سرد غیر جنگی

بر اساس ماده ۶۱۷ قانون مجازات اسلامی، «هر کس به وسیله چاقو و یا هر نوع اسلحه دیگر تظاهر یا قدرت‌نمایی نماید یا آن را وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قرار دهد یا با کسی گلاویز شود در صورتی که از مصادیق محارب نباشد به حبس از ۶ ماه تا ۲ سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.»

مجازات استفاده از سلاح سرد چیست؟

به موجب مفاد ماده ۴ قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیر مجاز، حمل سلاح‌های سرد جرم محسوب می‌گردد. همچنین بر اساس قانون مذکور علی‌رغم آنکه حمل سلاح‌های سرد جرم است، صادرات و واردات، پخش، تعمیرات و خرید و فروش غیرقانونی آن هم جرم بوده و مرتکبین حسب قانون مجرم شناخته می‌شوند.

ماده ۶ همین قانون مجازات مورد پیش بینی برای این جرم را تعیین نموده ‌است. بر اساس مفاد قانون مذکور، هرگاه کسی بدون داشتن مجوز نسبت به معامله، نگهداری و حمل سلاح‌های سرد اقدام نماید، محکوم به ۹۱ روز تا ۶ ماه حبس و یا جریمه نقدی بین ده تا بیست میلیون ریال می‌شود. البته مجازات حمل سلاح سرد مقرر شده تنها جهت یک قبضه سلاح در نظر گرفته شده است. بر این اساس چنانچه تعداد قبضه سلاح بیش از یک عدد باشد، مجازات یک درجه تشدید خواهد یافت. به موجب ماده ۶۱۷ قانون مجازات اسلامی:

« هر کس به وسیله چاقو و یا هر نوع اسلحه دیگر تظاهر یا قدرت ‌نمایی کند یا آن را وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قرار دهد‌ یا با کسی گلاویز شود در صورتی ‌که از مصادیق محارب نباشد به حبس از شش ماه تا دو سال و تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.»

همچنین در تبصره ۱ همین ماده این‌گونه ذکر شده‌است که:

« حمل قمه، شمشیر، قداره و پنجه بوکس درصورتی که صرفاً به‌ منظور درگیری فیزیکی و ضرب و جرح انجام شود جرم محسوب و مرتکب به حداقل مجازات مقرر در این ماده محکوم می‌گردد. واردات، تولید و عرضه سلاح‌های مذکور ممنوع است و مرتکب به جزای نقدی درجه شش محکوم و حسب مورد این سلاح‌ها به نفع دولت ضبط یا معدوم می‌شود.»

همان‌طور که از این ماده مشخص می‌شود، استفاده از انواع سلاح مجازات حبس و شلاق را به‌دنبال دارد. حتی استفاده از سلاح سردی مانند چاقو می‌تواند از مصادیق جرم محاربه به حساب بیاید. به علاوه حمل سلاح‌های سردی که در این تبصره از آن‌ها نام برده شده‌است نیز، درصورتی‌که مشخص شود با هدف استفاده در درگیری فیزیکی و نزاع بوده‌است، جرم تلقی می‌شود.

قتل با سلاح سرد

عمدتا قتل با سلاح سرد بیشتر در درگیری‌ها و نزاع دسته جمعی رخ می‌دهد. این قبیل قتل‌ها در بیشتر مواقع بدون داشتن قصد و نیت قبلی انجام می‌پذیرد. البته ناگفته نماند که این موضوع جنبه عمومی ندارد و یک‌سری از قتل‌های صورت گرفته با این نوع سلاح‌ها، با سوءنیت و برنامه‌ریزی قبلی همراه است. در بیشتر مواقع عامل اصلی قتل‌هایی که با سلاح‌های سرد رخ می‌دهد، بر اثر خشم کنترل نشده و کنترل نکردن عصبانیت در درگیری‌های کلامی و‌ حتی خانوادگی است.

حکم حمل سلاح سرد در این‌گونه مسائل حساس و به ویژه در رابطه با نزاع‌های خانوادگی که منجر به ضرب و جرح و در برخی موارد قتل می‌گردد، مشاوره با وکیل پایه یک دادگستری مجرب و بهره‌گیری از راهنمایی‌های وی می‌تواند دو طرف دعوا را تا حد زیادی از حقوق خود مطلع سازد. 

ضرب و جرح با سلاح سرد

به موجب ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی و مجازات حمل سلاح سرد در سال ۱۴۰۲ هرگاه فردی عمدا شخصی را مورد ضرب و جرح قرار دهد که باعث صدمه شدید گردد، حکم حمل سلاح سرد اعمال قصاص برای وی خواهد بود. ولی در صورتی که نتوان قصاص را اجرا کرد، مرتکب محکوم به ۲ تا ۵ سال حبس می‌شود و چنانچه شخص زیان دیده درخواست خون‌بها داشته باشد به پرداخت دیه محکوم خواهد شد. در تبصره ماده مذکور به این موضوع اشاره داشته‌ است که حتی با وجود وخیم نبودن جراحات وارد شده، اگر از اسلحه و چاقو و مواردی از این قبیل در ایراد جراحت مورد استفاده قرار داده باشد، مرتکب محکوم به ۳ ماه تا ۱ ‌سال حبس خواهد شد.

⚖️ مطالعه بیشتر: مطالبه ثمن چیست و مهم ترین نکات حقوقی آن ⚖️

مجازات سلاح سرد مثل سلاح گرم است؟

در مقایسه مجازات مربوط به حمل و استفاده از سلاح سرد و گرم، باید در مرحله اول به این نکته توجه کرد که حمل و نگهداری سلاح گرم به خودی خود و حتی پیش‌از استفاده، توسط قانون‌گذار جرم‌انگاری شده‌است. درصورتی‌که درباره سلاح سرد، تنها حمل و نگهداری سلاح سرد جنگی جرم درنظر گرفته شده‌است.
به علاوه ، در مقایسه مجازات حمل و نگهداری و خرید و فروش و تعمیر و قاچاق سلاح سرد جنگی و انواع سلاح گرم، به‌طور کلی مجازات مربوط به سلاح سرد، سبک‌تر است.

تفاوت سلاح سرد جنگی و غیر جنگی

تعریف سلاح سرد جنگی و غیر جنگی در آیین نامه اجرایی قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیر مجاز صراحتاً بیان شده‌است که پیش‌تر به آن اشاره کردیم.
سلاح سرد غیر جنگی سلاحی است که بدون ایجاد صدا، آتش و گرما، باعث ایجاد جراحت و حتی مرگ می‌شود. اما سلاح سرد جنگی، سلاحی ویژه نیروهای مسلح است که در نبرد تن به تن و دفاع شخصی از آن استفاده می‌کنند.

⚖️ مطالعه بیشتر: مجازات رشوه در قانون اسلامی – راشی و مرتشی کیستند؟⚖️

سوالات متداول 

۱. آیا مجازات سلاح سرد و گرم متفاوت است؟

به موجب ماده ۲۷۹ قانون مجازات اسلامی، تفاوتی بین سلاح سرد و گرم نیست و به کار بردن هریک از آن‌ها چنانچه منجر به ناامنی در محیط گردد در قانون برای آن مجازات در نظر گرفته شده است. 

۲. رسیدگی به جرایم مرتبط با سلاح و مهمات در صلاحیت کدام مرجع است؟ 

به موجب ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی کیفری مرجعی که صلاحیت رسیدگی به جرایم مرتبط با اسلحه و مهمات را دارد دادگاه کیفری محل وقوع جرم است.

۳. آیا حمل و نگهداری سلاح به صورت قانونی و مجاز امکان‌پذیر است؟

صدور مجوز تنها برای سلاح‌های با توان معین و مدت مشخصی که قانون‌گذار در نظر گرفته صورت خواهد گرفت.

۴. آیا حمل و نگهداری تفنگ بادی جرم است؟

ملاک تشخیص در این خصوص نظریه کارشناسی وزارت دفاع است.

⚖️ مطالعه بیشتر: قرار منع تعقیب به چه معناست و در چه مواقعی صادر می شود؟ ⚖️

نتیجه گیری

طبق قوانین موجود حمل و استفاده از سلاح سرد بدون داشتن مجوز قانونی جرم بوده و قانون مجازات‌هایی را برای آن معین کرده است. البته قانون به صورت صریح به این امر اشاره نکرده و همین امر، اما و اگرهای زیادی در این باره ایجاد کرده است. منتهی به واسطه متن قوانین دیگر نظیر قوانین دیه و ‌قصاص می‌توان به ممنوع بودن حمل و استفاده از سلاح‌های سرد پی برد.
فلسفه اصلی ممنوعیت انواع سلاح، به خطر افتادن نظم عمومی جامعه و سهولت ایجاد رعب و وحشت در دل مردم است. همچنین حمل و به همراه داشتن سلاح جان و سلامتی مردم جامعه را به شدت تحدید می‌کند.‌ زیرا در همه جوامع افرادی که فاقد صلاحیت اخلاقی و اختلالات روانی هستند وجود داشته و آزاد بودن حمل سلاح امکان وقوع حوادث وحشتناک و جنایت بار را بیش از بیش ازدیاد می‌کند.

⚖️ مطالعه بیشتر: معامله فضولی و مهم ترین آثار حقوقی آن ⚖️

این نوشته جرم حمل سلاح سرد و استفاده از آن برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

فحش دادن چه حکمی دارد؟ جرم فحاشی مواردی همچون قذف و توهین را شامل می‌شود. در مواردی که مشمول قذف باشد، مجازات آن حد قذف است و در موارد غیر قذف، نسبت به افراد عادی جریمه فحاشی درجه شش و در شرایطی که نسبت به مقاماتی مثل رهبری، سران سه قوه و نمایندگان مجلس باشد، مجازات شدیدتری در پی خواهد داشت. در ادامه با وکیل ته همراه باشید تا به بررسی بیشتر مجازات توهین و  جریمه نقدی فحاشی عام بپردازیم.

منظور از فحاشی و توهین چیست؟

فحاشی و توهین به معنای استفاده از الفاظ یا رفتار توهین‌آمیزی همچون فحاشی یا به کار بردن الفاظ رکیک و یا پرتاب تخم مرغ و گوجه به سمت دیگری است. البته در صورتی که این الفاظ به نوعی تهمت زنا یا لواط به فردی را القا کند، تحت عنوان قذف مورد بررسی خواهد گرفت. علاوه بر این تفاوتی ندارد که این الفاظ بر زبان جاری شده باشد و یا از طریق پیامک، ایمیل یا تصویر به شخص گفته شود. تعریف قانونی جرم توهین از تعریف عرفی آن فاصله چندانی ندارد. به طور کلی می‌توان جرم توهین را چنین تعریف کرد که نسبت دادن یک امر وهن‌آور به فردی به گونه‌ای که عرفا منجر به کم شدن و کسر شان او گردد. 

جدول مجازات توهین و فحاشی

انواع توهین و فحاشی

در ادامه وکیل پایه یک دادگستری انواع توهین و فحاشی و مجازات فحاشی را بیان خواهد کرد و هریک را به طور جامع توضیح خواهد داد.

توهین به مقدسات

به موجب ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): «هر کس به مقدسات اسلام و یا هر یک از انبیاء عظام یا ائمه طاهرین(ع) یا حضرت صدیقه طاهره(س) اهانت نماید، اگر مشمول حکم‌ ساب‌النبی باشد اعدام می‌شود و در غیر این صورت به حبس از یک تا پنج سال محکوم خواهد شد.»

بر اساس ماده مزبور، در صورتی که رفتار شخص مشمول ساب‌النبی باشد، حکم آن اعدام خواهد بود و در غیر این صورت مشمول ماده فوق می‌شود. لازم به ذکر است که فقط توهین به مقدسات اسلام باعث تحقق این جرم بوده و مقدسات سایر ادیان فقط زمانی مشمول حکم این ماده می‌گردد که از مقدسات دین اسلام نیز به شمار روند.

فحاشی ناموسی

فحاشی ناموسی عبارت است از اینکه فحاشی به گونه‌ای صورت گیرد که فرد به شخص یا اشخاصی از اعضای خانواده شاکی عناوین رکیک و ناروایی را نسبت دهد. به طور مثال بگوید، (مادر بدکاره) که بایستی قاضی احراز کند، چنانچه نیت مجرم واقعاً نسبت دادن زنا به مادر شاکی است، می‌بایست وی را محکوم به حد قذف که عبارت است از هشتاد ضربه شلاق نماید. اما چنانچه تنها لفظ را به کار برده است و به معنای آن کلمات توجهی نداشته، تنها به مجازات فحاشی و توهین محکوم خواهد شد که بر اساس ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی، مجازات آن شلاق تا ۷۴ ضربه و یا جریمه نقدی از ۵۰ هزار ریال تا یک میلیون ریال است.

فحاشی و توهین به سران قوا و کارمندان دولت

تا به اینجا صحبت از توهین و فحاشی ساده بود. ولی قانون بعضی از انواع توهین را به طور ویژه‌ای جرم‌انگاری نموده است که بایستی هریک جداگانه مورد بررسی قرار گیرند. به موجب ماده ۶۰۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، «هر کس با توجه به سمت، یکی از روسای سه قوه یا معاونان رئیس جمهور یا وزرا یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه‌ها و موسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین نماید به چهل و پنج روز تا سه ماه حبس و یا تا (۷۴) ضربه شلاق و یا دو میلیون تا بیست و پنج میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.»

فحاشی پیامکی 

در  مورد مجازات فحاشی پیامکی، با توجه به به اینکه به موجب ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی، چنانچه به واسطه تجهیزات مخابراتی فحاشی و توهین صورت گیرد، علی‌رغم اعمال مقررات ویژه شرکت مخابرات، شخص مرتکب محکوم به مجازات فحاشی حبس از یک تا شش ماه خواهد شد. همچنین در صورتی که فحاشی از طریق پیامک  انجام پذیرد، شخص مرتکب محکوم به مجازات مزاحمت تلفنی می شود.

📖 حکم قسم دروغ در دادگاه و عواقب آن در سال 1403

مجازات توهین و فحاشی در قانون جدید چیست؟

حال این سوال پیش می آید که آیا فحاشی زندان دارد؟ فحاشی عملی زشت و ناروا بوده که در آن شخصی به فرد یا افرادی دیگر الفاظ رکیک و زشت نسبت می دهد. مجازات فحاشی بر حسب نوع آن متفاوت بوده و ممکن بر اساس تشخیص قاضی ساده و سنگین باشد. به عنوان مثال اگر در فحاشی عملی از جانب مجرم به فرد متقابل آن نسبت داده شود، و جرم نسبت داده شده اثبات نشود، جرم فحاشی به افترا تغییر می‌یابد. به طور کلی تعیین مجازات این جرم در صلاحیت قاضی پرونده بوده و او باید بر حسب قرائن و شواهد، مجازات متناسب و عادلانه‌ای را برای مجرم در نظر بگیرد. البته ناگفته نماند که اگر جرم فحاشی قذف باشد، مجازات آن در زمره مجازات حدی بوده و نوع و میزان آن در قوانین اسلامی معین است.
طبق ماده 608 قانون مجازات اسلامی، مجازات مرتکب فحاشی 74 ضربه شلاق و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی است. اگر تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در این باره دارید، ما به شما پیشنهاد می‌دهیم با یک وکیل پایه یک دادگستری ارتباط برقرار کرده و راهنمایی او بهره‌مند شوید.
همانطور که گفتیم مجازات جرم فحاشی بر حسب نوع فحاشی متفاوت است. به همین دلیل ما مجازات‌های مقرر شده در قانون برای انواع فحاشی را نیز مورد بررسی قرار خواهیم داد.

1. مجازات توهین و فحاشی در قالب توهین ساده

قانون گذار در کاهش مجازات تعزیری حکم قانونی ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی چنین بیان داشته است: «توهین به اشخاص اعم از فحاشی و به کار بردن الفاظ رکیک، در صورتی که مشمول حد قذف نباشد، مجازات جزای نقدی درجه ۶ را شامل می‌شود.» البته این میزان در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، بیشتر از بیست میلیون ریال تا هشتاد میلیون ریال، پیش بینی شده است.

2. مجازات فحاشی به زن و کودک

در ماده ۶۱۹ قانون مجازات اسلامی، قانون‌گذار به منظور احترام به حقوق و شأن زنان و کودکان، توهین و فحاشی به زن و کودکان در معابر عمومی و ملا عمومی را جرم انگاری نموده است. مجازات فحاشی به زن برای مرتکب این جرم حبس از ۲ تا ۶ ماه و تا ۷۴ ضربه شلاق خواهد بود.

3. مجازات فحاشی به مقامات

نه تنها ماده ۶۰۸ قانون مجازات، بلکه ماده ۶۰۹ هم مجازات جرم توهین و فحاشی نسبت به مقاماتی از جمله سران قوا، معاون رییس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، وزرا، نمایندگان مجلس خبرگان، قضات، اعضای دیوان محاسبات، اعضای شورای نگهبان، کارمندان وزارتخانه‌ها و موسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ را محکوم به ۳ تا ۶ ماه حبس یا ۷۴ ضربه شلاق و یا جزای نقدی پنجاه هزار تا یک میلیون ریال نموده است.

همچنین ماده ۵۱۴ قانون مجازات اسلامی هم در خصوص مجازات توهین به رهبری، چنین اظهار داشته: «هر کس به حضرت امام خمینی بنیان‌گذار جمهوری اسلامی رضوان‌ا… علیه و مقام معظم رهبری به نحوی از انحاء، اهانت نماید، به حبس‌ از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.»

4. جرم قذف

در صورتی که فحاشی در نوع قذف صورت پذیرد، به موجب ماده ۲۵۰ و ۲۵۱ قانون مجازات اسلامی، حد قذف ۸۰ ضربه شلاق است و در شرایطی موجب حد می‌گردد که شخص مورد قذف به هنگام قذف عاقل، بالغ، مسلمان، مشخص و غیر متظاهر به زنا یا لواط باشد. در غیر این حالت، شخص قذف کننده محکوم به ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزیری درجه ۶ خواهد شد.

5. مجازات فحاشی ناموسی در ملا عام

ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی در رابطه با مجازات فحاشی ناموسی در ملا عام و احکام مرتبط با آن چنین بیان داشته: ” توهین به دیگری اعم از فحاشی و استفاده از الفاظ رکیک، در صورتی که موجب حد قذف نباشد، مرتکب محکوم به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه یا جزای نقدی پنجاه تا یک میلیون ریال می‌گردد”.

همانطور که وکیل حقوقی پیشتر هم اشاره نموده بود، توهین و فحاشی به دیگران می‌تواند مشمول حد قذف گردد. این در خصوص اشخاصی است که با رفتار توهین‌آمیز به طرف مقابل خود عمل زنا یا لواط را نسبت می‌دهند. در این شرایط بایستی چهار نفر عادل که شاهد این اتفاق بوده‌اند در محضر قاضی شهادت داده و یا در سایر موارد شخص توهین‌کننده طی چهار جلسه به انجام این کار اقرار نماید. در صورتی که کلیه موارد جهت رسیدن به حد قذف تحقق یابد، حکم فحاشی ناموسی برای شخص متهم ۱۰۰ ضربه شلاق خواهد بود.

6. مجازات فحش ناموسی

جرم فحش ناموسی چیست؟ قانون مجازات اسلامی برای فحش ناموسی نیز مجازاتی را در نظر گرفته است. بنابراین هر گاه مجرم نسبت به اعضای خانواده طرف مقابل خود، فحاشی کند، و جرم او در محاکم ادلیه به اثبات برسد، طبق قوانین موجود، به ۸۰ ضربه شلاق محکوم خواهد شد. جریمه فحش ناموسی چیست؟ همچنین مطابق قانون ۶۰۸ مجازات اسلامی، اگر عمل فحاشی بدون توجه به معنا و مفهوم آن صورت گیرد، مجازات مقرر شده برای آن کمتر بوده و حدود ۷۴ ضربه شلاق یا پنجاه تا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود.

مراحل شکایت برای جرم فحاشی

مراحل و نحوه شکایت از جرم فحاشی و توهین از قرار زیر است:

۱. نخستین مرحله شکایت از جرم فحاشی تنظیم شکوائیه‌ای برای جرم توهین است که بایستی این شکوائیه در دفتر خدمات قضایی به ثبت رسد و به دادسرا ارسال گردد.

۲. پس از آنکه شکایت توهین به ثبت رسید و پرونده به شعبه دادسرا ارسال گردید، دادسرا با مورد ارزیابی قرار دادن موضوع پرونده، در صورت تشخیص بر وقوع جرم توهین اقدام به صدور قرار جلب به دادرسی نموده و بعد از تاییدیه دادستان و صدور کیفرخواست به دادگاه ارجاع داده می‌شود. رسیدگی جهت صدور حکم مجازات اعاده حیثیت هم به همین ترتیب انجام می‌پذیرد.

۳. قاضی در این مرحله وقت رسیدگی تعیین نموده که توسط سامانه ثنا به طرفین ابلاغ می‌گردد. پس از آن جلسات رسیدگی دادگاه آغاز می‌شود و قاضی به پرونده توهین به ادله شاکی و مشتکی عنه رسیدگی می‌کند. در صورتی که تشخیص به ارتکاب جرم توسط متهم دهد، حکم فحاشی ناموسی را صادر می‌نماید.

۵. حکم محکومیت توهین حداکثر تا بیست روز در دادگاه تجدیدنظر استان قابل تجدیدنظرخواهی بوده و حکم دادگاه تجدیدنظر قطعی خواهد بود.

مشاوره حقوقی و تنظیم لایحه توسط وکیل 

چنانچه اطلاعی از مجازات فحاشی ناموسی در قانون جدید ندارید، در صورتی که برای تنظیم شکواییه یا تنظیم لایحه به مشاوره حقوقی نیازمند هستید و چنانچه به این جرم مرتکب گردیده‌اید و تحت عنوان متهم به ارائه دفاعیه در محکمه نیازمند هستید، یا اینکه حکم توسط قاضی پرونده تعیین گردیده و می‌خواهید به آن ایراد وارد کنید، پیش از هر اقدامی توصیه می‌کنیم با یک وکیل کیفری متخصص در این زمینه مشورت نمایید. 

جریمه نقدی فحاشی در قانون جدید چقدر است؟ 

مجازات فحاشی ناموسی در قانون مجازات اسلامی و در ماده ۶۰۸ چنین بیان شده است که توهین به اشخاص از جمله فحاشی و به کار بردن الفاظ رکیک در صورتی که موجب حد قذف نباشد، مشمول مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه و یا پرداخت جریمه نقدی پنجاه هزار تا یک میلیون ریال می‌گردد.

نحوه اثبات جرم فحاشی و توهین چگونه است؟ 

روش‌هایی که به عنوان ادله اثبات کیفری بیان شده‌اند، تماما جهت اثبات این جرم می‌توانند کارآمد باشند. به طور مثال، شخص مرتکب اقرار کند و یا شهود شهادت بر وقوع این جرم دهند. ولی اصلی‌ترین روش جهت اثبات جرم فحاشی و توهین، علم قاضی بوده که به کمک شواهد و امارات حاصل می‌گردد. این شواهد و امارات ممکن است مواردی از قبیل پیامک، فایل صوتی یا تصویری، ایمیل و … باشند.

نتیجه‌گیری

با توجه به مطالب ذکر شده در مورد اینکه حکم فحش دادن چیست؟ می‌توان گفت که فحاشی جزو جرایم کیفری بوده و در قانون مجازات اسلامی، برای مرتکبان این جرم مجازاتی تعیین شده است. مجازات فحاشی با توجه شرایط موجود متفاوت بوده و قاضی پرونده نوع مجازات را بر حسب اوضاع و شرایط موجود مشخص می‌کند. به عنوان مثال فحاشی در ملاء عام و یا فحاشی به مقامات کشوری به دلیل تاثیر گذار بودن آن بر نظم عمومی جامعه، دارای مجازات سنگین‌تری نسبت به دیگر گزینه‌های فحاشی هست. لازم به ذکر است که، برای جرم فحاشی زمانی مجازات تعیین می‌گردد که انجام آن توسط مجرم محرز بوده و در محاکم ادلیه به اثبات رسیده باشد.

1. 📖 حذف نام همسر از شناسنامه مطابق با قوانین جمهوری اسلامی ایران
2. 📖 اسقاط کافه خیارات به چه معناست و چه کاربردی دار

این نوشته مجازات فحاشی و توهین در قانون سال 1403 برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

جدول مجازات حبس تعزیری 

حبس تعزیری چیست؟

به موجب قانون مجازات اسلامی، مجازات به ۴ دسته اصلی تقسیم بندی می‌شوند که حدود، قصاص، دیات و تعزیرات هستند. در واقع تعزیرات به مجازات‌هایی گفته می‌شود که سه مورد دیگر را دربرنمی‌گیرد و میزان و کیفیت آن‌ها توسط شارع تعیین نگردیده است و اختیار تعیین آن به موجب ماده ۱۸ قانون مجازات اسلامی  به قانون‌گذار داده شده است. حبس یکی از مجازات‌های تعزیری بوده که به نوعی تادیب به حساب می‌آید. حبس  تعزیری نقطه‌ای مقابل حبس حدی است، از این رو حبسی که حدی نباشد تعزیری به شمار می‌رود و نبایستی میزان حبس تعزیری از حبس حدی بیشتر باشد. بر این اساس حبس ابد یک حبس حدی بوده و تعزیری به حساب نمی‌آید.

 آیا حبس تعزیری زندان دارد؟ 

در حبس تعزیری با وجود شرایط خاصی، قاضی این اختیار را دارد که اجرای حکم را به تعویق اندازد و یا از مجازات‌های دیگری به عنوان جایگزین حبس استفاده نماید. در سال ۱۳۹۹ قانون کاهش مجازات این نوع حبس به منظور کاهش تعداد محکومین به حبس مورد تصویب مجلس قرار گرفت. در کل می توان گفت این حبس زندانی دارد ولی با توجه به نظر قاضی قابل تبدیل است.

حکم تعزیری چیست؟

جرایم تعزیری به جرایمی گفته می‌شود که قانون‌گذار جرم انگاری نموده و در شرع اسلام صحبتی از آن نشده است و احکامی که در این رابطه توسط قاضی صادر می‌گردد، حکم تعزیری خواهد بود. در قانون مجازات اسلامی، حدود مجازات‌های تعزیری تعیین گردیده است، اما با وجود این میزان و کیفیت تعزیر جزو اختیارات قاضی بوده و وی حق دارد با توجه به شرایطی مثل موقعیت روحی و روانی مرتکب ضمن ارتکاب جرم، روش ارتکاب جرم و مواردی این چنینی، به صورت دقیق میزان حکم تعزیری را تعیین نماید.  حکم تعزیری به رای قاضی نسبت به ماهیت دعوای کیفری در رابطه با جرایم تعزیری گفته می‌شود که برای آن جرم مشخص کننده یک مجازات تعزیری  است.

انواع حبس تعزیری 

وکیل ته در این بخش از مطلب به طور کامل انواع حبس از نوع تعزیری را بیان خواهد کرد:

حبس تعزیری درجه ۱

زندان تعزیری درجه ۱ به حکم زندان بيشتر از ۲۵ سال می‌گویند؛ بدین معنی که مرتکب به جرمی که مجازات آن مستوجب حبس تعزیری درجه ۱ مثل جعل وجه رایج ملی، ممکن است محکوم به بیشتر از ۲۵ سال زندان تعزیری گردد. لازم به توضیح است که نبایستی حکم زندان تعزیری درجه ۱ را با حکم حبس حدی اشتباه گرفت. به عنوان مثال مجازات جرم اکراه در قتل حبس ابد است در حالی که این نوع حبس، در دسته زندان تعزیری قرار دارد. 

حبس تعزیری درجه ۲

به حبس بین ۱۵ تا ۲۵ سال حکم زندان تعزیری درجه ۲ می‌گویند. بر اساس ماده ۹ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، چنانچه محکومینی که به حبس درجه دو، درجه سه و درجه چهار محکوم شده‌اند، یک چهارم از مدت حبس خود را سپری کرده باشند، این امکان را دارند تا از دادگاه تقاضا کنند در یک محدوده معین با جی پی اس و سیستم نظارت الکترونیک آزاد گردند.

حبس تعزیری درجه ۳

به حکم زندان بيشتر از ۱۰ تا ۱۵ سال حبس درجه سه گفته می‌شود. از جمله مصادیق جرایم مستوجب مجازات زندان تعزیری درجه سه، باید به جعل مهر یا امضای رهبری یا روسای سه قوه، آدم‌ربایی و راهزنی اشاره داشت. به موجب ماده ۸ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، چنانچه محکومین به حبس درجه دو، درجه سه و درجه چهار یک چهارم از حبس خود را سپری کرده باشند و همچنین شرایطی که در ماده ۵۷ قانون مجازات اسلامی بیان شده است فراهم باشد، امکان دریافت حکم نیمه آزادی از دادگاه را خواهند داشت. به کمک مشاوره حقوقی می‌توانید اطلاعات بیشتری در این خصوص کسب نمایید.

حبس تعزیری درجه ۴

زندان تعزیری درجه چهار به حکم زندان بيشتر از ۵ تا ۱۰ سال می‌گویند. از قبیل جرایمی که مستوجب مجازات حبس درجه ۴ است بایستی به سوءقصد به جان رهبر یا مقامات کشور، خرید و فروش و تقلب سکه و اختلال در نظم عمومی جامعه اشاره داشت. به موجب ماده ۱۱ قانون کاهش مجازات‌های حبس تعزیری در خصوص جرایم قابل گذشت، مقدار حداقل و حداکثر زندان تعزیری درجه چهارم تا هشت یک دوم شده است.

حبس تعزیری درجه ۵

مجازات جرایم مستوجب حبس تعزیری درجه پنج، حکم زندان تعزیری بيشتر از ۲ تا ۵ سال خواهد بود. قاضی این حق را دارد تا مرتکبان جرایمی اعم از کیف زنی یا جیب بری، آتش زدن خانه یا اموال سایرین را محکوم به حبس درجه ۵ نماید. بر اساس ماده ۵۷ قانون مجازات اسلامی، در صورت گذشت شاکی و به قید وثیقه  محکومان حبس تعزیری درجه پنج تا هفت این امکان را دارند تا از قاضی در صورت درخواست از دادگاه حکم نیمه آزادی اخذ نمایند.

حبس تعزیری درجه ۶

حکم زندان تعزیری درجه شش به حبس بالای ۶ ماه تا ۲ سال می‌گویند. حکم زندان تعزیری جرایمی همچون جعل اسناد غیررسمی و ورشکستگی به عمد از نوع حبس درجه شش هستند. مجازات جرایم غیرعمدی که حبس تعزیری درجه ۶ تا درجه ۸ دارند، قابلیت تبدیل به مجازات‌های جایگزین حبس را دارند.

حبس تعزیری درجه ۷

برای زندان تعزیری  درجه هفت مدت حبس از ۹۱ روز تا ۶ ماه خواهد بود. علاوه بر این چنانچه مجازات جرمی مطابق هیچ‌یک از درجات مجازات‌های تعزیری نباشد، آن مجازات درجه ۷ به شمار می‌رود. در صورتی که محکومان مجازات زندان تعزیری درجه ۷ دارای سابقه کیفری به بعضی از جرایم نباشند، حبس آن‌ها به مجازات‌های جایگزین حبس یعنی خدمات عمومی، جریمه نقدی، محرومیت از حقوق اجتماعی و… قابل تبدیل خواهد بود. 

حبس تعزیری درجه ٨

به حبسی که برابر با حکم زندان تا ۳ ماه است، مجازات حبس تعزیری درجه ۸ می‌گويند. به موجب قانون مجازات اسلامی، محکومان زندان تعزیری درجه هشت در عوض گذراندن محکومیت خود در زندان ، به مجازات‌های جایگزین حبس که عبارتند از خدمات عمومی، جریمه نقدی و… بوده محکوم می‌گردند.

میزان مجازات حبس تعزیری

وکیل حقوقی در ادامه به بررسی و توضیح میزان مجازات تعزیری می‌پردازد:

درجه ۱

• حبس بالای ۲۵ سال
• جریمه نقدی از یک میلیارد ريال بیشتر
• مصادره تمامی اموال

درجه ۲

• حبس بالای ۱۵ تا ۲۵ سال
• جریمه نقدی بیشتر از پانصد و پنجاه میلیون ريال تا یک میلیارد ريال

درجه ۳

• حبس بالای ۱۰ تا ۱۵ سال
• جریمه نقدی بیشتر از سیصد و شصت میلیون ريال تا پانصد و پنجاه میلیون ريال

درجه ۴

• حبس بالای ۵ تا ۱۰ سال
• جریمه نقدی بیشتر از یک‌صد و هشتاد میلیون ريال تا سیصد و شصت میلیون ريال

درجه ۵

• حبس بالای ۲ تا ۵ سال
• جریمه نقدی بیشتر از هشتاد میلیون ريال تا یک‌صد و هشتاد میلیون ریال
• بیشتر از ۵ تا ۱۵ سال محرومیت از حقوق اجتماعی

درجه ۶

• حبس بالای ۶ ماه تا ۲ سال
• جریمه نقدی بیشتر از بیست میلیون ريال تا هشتاد میلیون ريال
• از ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق و در جرایم منافی عفت تا ۹۹ ضربه شلاق
• بیشتر از ۶ ماه تا ۵ سال محرومیت از حقوق اجتماعی 

درجه ۷

• زندان از ۹۱ روز تا ۶ ماه
• جریمه نقدی بالای ده میلیون ريال تا بیست میلیون ريال
• از ۱۱ تا ۳۰ ضربه شلاق
• تا ۶ ماه محرومیت از حقوق اجتماعی 

درجه ۸

• زندان تا ۳ ماه
• جریمه نقدی تا ده میلیون ريال
• تا ۱۰ ضربه شلاق

حتما بخوانید: تبدیل حبس به جزای نقدی و مهم ترین قوانین آن در سال 1400

شرایط خرید انواع حبس تعزیری چیست؟

خرید مجازات حبس به وجود شرایط خاصی نیازمند بوده که در صورت عدم وجود این شرایط، امکان تبدیل مجازات حبس به جریمه نقدی وجود ندارد.

شرایط عمومی خرید حبس تعزیری

به استناد ماده۶۴ قانون مجازات اسلامی، بدین منظور که بتوان حبس تعزیری را تبدیل کرد لازم است تا دو شرط کلی ذیل وجود داشته باشد:

• گذشت شاکی

جهت تبدیل زندان تعزیری بایستی شخص شاکی از شکایت صرف نظر کند و به دادگاه یا دادسرای رسیدگی به جرم رضایت خود را اعلام دارد. در غیر این حالت نمی‌توان زندان تعزیری را تبدیل نمود.

• وجود یکی از جهات تخفیف

جهت خرید این نوع حبس بایستی یکی از جهات تخفیف ذیل در پرونده مجرم وجود داشته باشد:

1. همکاری مجرم جهت شناسایی سایر اشخاصی که در جرم مشارکت داشته‌اند.
2. ارتکاب جرم در شرایط ویژه مثل انگیزه شرافتمندانه
3. اقرار مجرم به ارتکاب جرم
4. پشیمانی مجرم
5. عدم سابقه کیفری مجرم
6. شرایط ویژه مجرم مثل بیماری
7. سعی مجرم جهت کاهش آثار جرم
8. خفیف بودن خسارت حاصل از جرم
9. مشارکت کم شخص مجرم در جرم

شرایط اختصاصی خرید حبس تعزیری

به موجب قانون مجازات اسلامی، شرایط اختصاصی تبدیل زندان تعزیری موارد زیر را شامل می‌شود:

• جرایم عمدی که مجازاتی برابر با حداکثر سه ماه زندان تعزیری دارد، خرید حبس از شرایط خاصی برخوردار نیست.
• جرایم عمدی که مجازاتی برابر با حداکثر ۹۱ روز تا ۶ ماه حبس دارد، امکان جایگزین کردن مجازات‌هایی مثل جزای نقدی وجود دارد. جز آنکه متهم در سابقه خود مرتکب جرم عمدی دیگری شده باشد. همچنین شخص متهم سابقه محکومیت کیفری زیر را داشته باشد و از اعمال مجازات‌های پیشین او کمتر از پنج سال گذشته باشد:
• چنانچه شخص متهم سابقه محکومیت قطعی به حبس تا شش ماه داشته یا محکوم به پرداخت جریمه نقدی بالای یک میلیون تومان یا شلاق تعزیری گردیده باشد.
• چنانچه شخص متهم سابقه محکومیت قطعی به حبس بالای ۶ ماه یا محکوم به مجازات حدی یا قصاص داشته و یا محکوم به پرداخت بیش از یک پنجم دیه گردیده باشد.
• جرایم عمدی که حداکثر مجازات جرم رخ داده بالای ۶ ماه تا یک سال زندان تعزیری بوده، فقط هنگامی امکان خرید مجازات حبس وجود دارد که شرایط مزبور در مورد فوق وجود نداشته باشد.
• تبدیل زندان تعزیری به مجازات‌های جایگزین مورد پیش بینی در قانون مجازات اسلامی برای جرایم غیر عمدی مثل جریمه نقدی اجباری است. جز در صورتی که مجازات قانونی جرم، بالای ۲ سال حبس در نظر گرفته شده باشد. در چنین شرایطی قاضی حق دارد حکم به جریمه نقدی یا سایر مجازات‌های جایگزین را به جای مجازات زندان صادر کند.

کدامیک از درجات حبس تعزیری قابل خرید است؟  

بنا به گفته وکیل کیفری در حبس‌های درجه ۵ و ۶ (حبس‌های ۶ ماه تا ۵ سال) قاضی این حق را دارد که در صورت وجود جهات تخفیف رای به جریمه نقدی دهد. در زندان‌های تعزیری درجه ۷، حبس در صورت وجود جهات تخفیف  لغو می‌گردد و قاضی باید حکم به جریمه نقدی متناسب با درجه ۷ دهد.

مراحل درخواست تبدیل حبس تعزیری به جزای نقدی 

به منظور خرید حبس تعزیری، بایستی ابتدا مجرم اقدام به جلب رضایت شاکی نماید. سپس چنانچه در پرونده مجرم یکی از جهات تخفیف مجازات وجود داشته باشد، مجرم قادر است با تسلیم یک لایحه به قاضی پرونده و اثبات وجود یکی از جهات تخفیف مجازات، تقاضای تبدیل مجازات زندان را ثبت کند. همچنین، بر اساس ماده ۷۷ قانون مجازات اسلامی، قاضی اجرای احکام هم این اختیار را دارد که در مرحله اجرای حکم حبس با در نظر گرفتن شرایط مجرم از دادگاه صادرکننده حکم درخواست تبدیل حبس را داشته باشد. 

محاسبه هزینه خرید حبس تعزیری

به موجب ماده ۸۵ و ۸۶ قانون مجازات اسلامی، خرید یا تبدیل حبس به دو طریق زیر میسر است:

• جریمه نقدی روزانه
• جریمه نقدی به صورت یک‌جا

میزان جریمه نقدی روزانه معادل یک هشتم تا یک چهارم درآمدی که در روز مجرم کسب می‌کند، خواهد بود و بایستی به تعداد روزهایی که در حکم مقرر گردیده است، پرداخت شود. وکیل در این خصوص بیان داشته است که هزینه خرید ۶ ماه زندان تعزیری بین ۹ تا ۱۸ میلیون ریال بوده و در صورتی که قاضی رای به پرداخت جریمه نقدی روزانه دهد، شخص مجرم بایستی به مدت ۱۸۰ تا ۳۶۰ روز معادل یک هشتم تا یک چهارم از درآمد روزانه خود را به دولت پرداخت کند.

حتما بخوانید: تبدیل حبس به جزای نقدی و مهم ترین قوانین آن در سال 1400

تعزیری بودن حبس چه مزایایی دارد؟

حبس تعزیری دارای آثار و فوایدی است که می‌تواند علاوه بر بازسازی مجرم برای حفظ امنیت عمومی جامعه نیز مفید و سازنده ‌باشد. هر حبسی به غیر از حبس حدی، در زمره حبس‌های تعزیری بوده و همه احکام قابل اجرا در این رابطه، برای حبس تعزیری قابل اعمال است. به طور کلی مهم‌ترین فواید حبس تعزیری شامل گزینه‌های زیر می‌باشد:

۱- تعویق صدور حکم:

به این معنی است که دادگاه تعقیب متهم را شروع و مجرمیت وی را احراز کرده باشد اما حکم محکومیت نهایی را صادر نکرده و صدور حکم را به تأخیر بیندازد.
بر طبق ماده‌ی 40 قانون مجازات اسلامی، در جرایم موجب تعزیر درجه شش تا هشت (ماده‌ی 19 قانون مجازات اسلامی)، دادگاه می‌تواند پس از احراز مجرمیت متهم با ملاحظه وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی و سوابق و اوضاع و احوالی که موجب ارتکاب جرم گردیده است، در صورت وجود برخی شرایط، صدور حکم را به مدت شش ماه تا دو سال به تعویق بیندازد.
در مدت زمانی که اجرای حکم محکوم به تعویق افتاده است؛ دادگاه ممکن است برای او انجام برخی از فعالیت‌های حرفه‌ای یا عملی را در نظر بگیرد. در تعویق صدور حکم، پس از گذشت مدت تعویق، با توجه به میزان پای‌بندی مرتکب به اجرای دستورهای دادگاه، گزارش‌های مددکار اجتماعی و نیز ملاحظه‌ی وضعیت مرتکب، حسب مورد دادگاه به تعیین کیفر پرداخته یا می‌تواند به صدور حکم معافیت از کیفر اقدام کند.
باید توجه داشته باشیم که تعویق صدور حکم برای قاضی حالت اختیاری داشته و حتی در صورت جمع بودن تمامی شرایط نیز قاضی الزامی به صدور تعویق صدور حکم، ندارد.

حتما بخوانید: جرم رابطه نامشروع در فضای مجازی و نحوه اثبات آن

۲- تعلیق اجرای مجازات

به این معنی است که دادگاه تعقیب متهم را آغاز کرده و پس از احراز مجرمیت، حکم محکومیت نهایی برای او را نیز صادر کرده باشد ولی اجرای مجازات را به تأخیر بیندازد.
در جرایم تعزیری درجه‌ی سه تا هشت، دادگاه می‌تواند در صورت وجود شرایط ماده‌ی 40 قانون مجازات اسلامی:

اجرای تمام یا قسمتی از مجازات را از یک تا پنج سال معلق کند. هم‌چنین قاضی اجرای احکام و دادستان می‌توانند پس از گذشت یک سوم از مدت مجازات به دادگاه صادر کننده‌ی حکم قطعی پیشنهاد تعلیق اجرای مجازات را بدهند. هم‌چنین محکوم، خود نیز می‌تواند پس از تحمل یک سوم مجازات، در صورت دارا بودن شرایط قانونی، از طریق دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری تقاضای تعلیق نماید.

نکته آن است که، تعلیق اجرای مجازات نیز همانند تعویق صدور حکم، برای قاضی حالت اختیاری دارد. اما در صورتی که دادگاه اجرای مجازات مورد نظر را تعلیق کرده و محکوم نیز، از تاریخ صدور قرار تا پایان مدت تعلیق، مرتکب هیچ یک از جرایم مشروح در ماده‌ی 52 قانون مجازات اسلامی نشود؛ در این صورت محکومیت تعلیقی الزاماً بی‌اثر خواهد شد و قاضی در این مورد اختیاری ندارد.

۳- مجازات‌های جایگزین حبس

به علت مشکلاتی که در ارتباط با اجرای حبس، خصوصاً حبس‌های کوتاه مدت، وجود دارد، قانون‌گذار در برخی جرایم که مجازات حبس دارند، قاضی را ملزم یا مخیر کرده است تا مجازات جایگزین حبس را در مورد محکوم علیه اجرا کند. به موجب ماده‌ی 64 قانون مجازات اسلامی، مجازات‌های جایگزین عبارت است از:

• دوره مراقبت
• خدمات عمومی رایگان
• جزای نقدی
• جزای نقدی روزانه
• محرومیت از حقوق اجتماعی

حتما بخوانید: تمکین چیست و چه ارتباطی با نفقه و مهریه دارد؟

در اینجا لازم است یادآوری کنیم که اگر تمایل به کسب اطلاعات بیشتر، درباره حبس تعزیری و شرایط تبدیل آن به جزای نقدی دارید، می‌توانید از طریق پل‌های ارتباطی موجود اقدام کنید. هم‌چنین علاوه بر دریافت مشاوره‌های کیفری به واسطه مشاوره با وکیل کیفری، امکان مشاوره با وکیل خانواده، وکیل ملکی و وکیل چک نیز برای شما در این سایت مقدور است. البته ناگفته نماند که جهت درخواست وکیل و مشاوره حقوقی نیز می‌توانید به همین منوال اقدام کنید.

انواع مجازات

در قانون مجازات اسلامی، مجازات‌ها بنا بر یک تقسیم بندی کلی به سه دسته‌ی مجازات‌های اصلی، تکمیلی و تبعی تقسیم می‌شوند. مجازات‌های اصلی شامل حدود، قصاص، دیات و تعزیرات می‌شوند که قانون‌گذار در طی مواد 14 تا 22 آن‌ها را شرح داده است. هم‌چنین قانون‌گذار در مواد 23 و 24 قانون مجازات اسلامی به مجازات‌های تکمیلی و در مواد 25 و 26 به مجازات‌های تبعی پرداخته است.
همان‌طور که گفتیم به طور کلی مجازات‌های موجود در قانون کنونی حاکم بر حقوق کیفری کشور ما شامل سه دسته اصلی، تکمیلی و تبعی هستند. مجازات‌های اصلی همان مجازات‌های مقرر شده در قانون مجازات اسلامی بوده و برای هر جرمی، مجازات خاص آن وجود دارد. برای مثال، طبق ماده‌ی 228 قانون مجازات اسلامی:

در زنا با محارم نسبی و زنای محصنه، چنان‌چه زانیه بالغ و زانی نابالغ باشد مجازات اصلی زانیه فقط صد ضربه شلاق است.

هم‌چنین طبق ماده‌ی 16 قانون مجازات اسلامی:

اصل بر این است که مجازات اصلی ارتکاب جنایات عمدی بر نفس، اعضا و منافع، قصاص است مگر در مواردی که قانون استثنا کرده باشد.

اما مجازات تکمیلی مجازاتی است که وقتی مجازات اصلی کافی نباشد و قاضی تشخیص دهد مجرم استحقاق مجازات بیشتری دارد، علاوه بر مجازات اصلی و برای تکمیل آن،تعیین می‌کند. مجازات تبعی نیز مجازاتی است که نیاز به تشخیص قاضی نداشته و به تبع بعضی از جرایم برای مجرم اعمال می‌گردد. در ادامه مطالب به صورت مجزا در رابطه با شرایط هر کدام از سه دسته اصلی مجازات‌های ذکر شده سخن خواهیم گفت.

۱- مجازات اصلی

همان‌طور که گفتیم مجازات اصلی مجازاتی می‌باشد که برای هر جرمی به صورت خاص و جداگانه در قانون مقرر شده است. مجازات‌های حدود و قصاص و دیات، بر خلاف تعزیرات، مجازات‌هایی هستند که میزان آن‌ها در شریعت اسلام و قانون به طور خاص و مشخص تعیین شده است. از آن‌جایی که حکم دادگاه باید مطابق با قانون باشد، قاضی نمی‌تواند در آن‌ها تغییر ایجاد کند و باید عین همان مجازاتی را که قانون‌گذار برای جرم صورت گرفته از جانب مجرم، مقرر کرده است را برای او اعمال کند. در مورد مجازات تعزیری نیز که میزان آن در شرع مشخص نشده است و نوع، مقدار، کیفیت اجرا و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام آن به موجب قانون تعیین می‌شود، نیز قاضی موظف است به همان میزان تعیین شده در قانون، حکم دهد.
حسن مهم تعیین مجازات اصلی جرایم به وسیله قانون‌گذار، در این است که احتمال وقوع جرم و جنایت را کاهش می‌دهد. زیرا در صورتی که مجازات هر جرم به صورت مشخص معلوم باشد؛ افراد از مجازات اصلی جرایم آگاه شده و ترس از اعمال مجازات، آن‌ها را از ارتکاب جرم مذکور باز می‌دارد.

حتما بخوانید: عواقب رانندگی بدون گواهینامه و مجازات آن در سال 1400

۲- مجازات تکمیلی

قانون‌گذار در برخی از جرایم به دادگاه این اختیار را داده است که علاوه بر مجازات اصلی که در قانون ذکر شده است، مجازات‌های دیگری هم برای مجرم در نظر بگیرد. فلسفه‌ی این امر آن است که در برخی از جرایم سنگین، ممکن است قاضی بنابر مقتضیات عدالت تشخیص دهد که صرف مجازات اصلی برای تنبه مجرم کفایت نمی‌کند، در نتیجه مجازات‌های دیگری نیز برای مجرم تعیین می‌کند که در مواد 23 و 24 قانون مجازات اسلامی آمده است و به آن مجازات‌های تکمیلی (تتمیمی) می‌گویند.
البته باید متذکر شویم که صدور حکم مجازات تکمیلی برای مجرمین در صورتی امکان دارد که قانون در رابطه با آن جرم مجازات تکمیلی را پیش‌بینی کرده باشد. به عبارت دیگر اعمال مجازات تکمیلی برای همه جرایم امکان نداشته و قاضی تنها در جرایمی، حق اعمال مجازات تکمیلی را دارد که قانون‌گذار برای آن‌ها مجازات تکمیلی پیش‌بینی کرده باشد. این جرایم عبارت است از: تمام جرایم تعزیری درجه 1 تا 8 (اعم از عمدی و غیرعمدی)، تمامی جرایم موجب قصاص و حد (با هر نوع و میزان مجازاتی).
در باب مجازات تکمیلی باید توجه کرد که این نوع مجازات فقط نسبت به اشخاص حقیقی و نه حقوقی، قابل اعمال است. هم‌چنین حداکثر مدت مجازات تکمیلی دو سال است مگر در قانون مدت زمان دیگری تعیین شده باشد.
مجازات‌های تکمیلی که در قانون مجازات اسلامی برای مجرمان پیش‌بینی شده است، طبق متن قانون به قرار زیر می‌باشند:

الف- اقامت اجباری در محل معین
ب- منع از اقامت در محل یا محل‌های معین
پ- منع از اشتغال به شغل، حرفه یا کار معین
ت- انفصال از خدمات دولتی و عمومی
ث- منع از رانندگی با وسایل نقلیه موتوری و یا تصدی وسایل موتوری
ج-منع از داشتن دسته چک و یا اصدار اسناد تجاری
چ- منع از حمل سلاح
ح- منع از خروج اتباع ایران از کشور
خ- اخراج بیگانگان از کشور
د- الزام به خدمات عمومی
ذ- منع از عضویت در احزاب، گروه‌ها و دستجات سیاسی یا اجتماعی
ر- توقیف وسایل ارتکاب جرم یا رسانه یا مؤسسه دخیل در ارتکاب جرم
ز- الزام به یادگیری حرفه، شغل یا کار معین
ژ- الزام به تحصیل
س- انتشار حکم محکومیت قطعی

حتما بخوانید: قرارداد مضاربه چیست؟ مهم ترین نکات درباره آن

۳- مجازات تبعی

مجازات‌های تبعی نیز از جمله راه‌های تنبیه مجرمان بوده که به صورت خود به خود به همراه جرم اصلی به آن‌ها تحمیل می‌گردد. در واقع مجازات تبعی بخش جدا نشدنی از مجازات اصلی بوده و اعمال آن نیازی به حکم قاضی ندارد. با توجه به مواد 25 و 26 قانون مجازات اسلامی، این نوع مجازات با حقوق اجتماعی مجرمان در ارتباط بوده و به تبع آن، مجرم از برخی حقوق اجتماعی خود به صورت موقت و یا برای همیشه محروم خواهد شد.
در این‌جا لازم است که به یک‌سری از نکات مهم در باب اعمال مجازات تبعی برای مجرمان بپردازیم، از جمله:

1. فقط محکومیت‌های قطعی مجازات تبعی دارند.
2. فقط جرایم عمدی دارای مجازات تبعی هستند.
3. فقط اشخاص حقیقی محکوم به مجازات تبعی می‌شوند.
4. جرایمی دارای مجازات تبعی هستند که مجازات آن‌ها این موارد باشد:
   – جرایم تعزیری عمدی موجب حبس درجه 1 تا 5
   – جرایم موجب مجازات‌های سلب حیات
   – حبس ابد
   – قطع عضو
   – قصاص عضو
   – نفی بلد
   – شلاق حدی
5. زمان شروع مجازات تبعی، پس از اجرای حکم است (نه زمان صدور حکم قطعی یا شروع به اجرای مجازات)
   مجازات تبعی فقط در مورد جرایم ارتکابی افراد دارای سن 18 سال تمام شمسی و بالاتر است.

حتما بخوانید: حکم زنا در سال 1400 و نحوه اثبات زنا

حبس تعلیقی چیست

مطابق ماده‌ی 46 قانون مجازات اسلامی:

زمانی که فرد به مجازات حبس تعزیری 15 سال یا کم‌تر، محکوم شود، دادگاه می‌تواند در صورت وجود شرایط تعویق صدور حکم، اجرای تمام یا قسمتی از مجازات را به مدت یک تا پنج سال معلق نماید. در نتیجه، به وضعیتی که فردی بر طبق قانون، محکوم بوده و مجازات تعیین شده برای او حبس است، اما بنا به تشخیص قاضی و وجود شرایط مورد نیاز، حبس او برای مدتی، معلق شده و اجرا نمی‌شود، حبس تعلیقی می‌گویند.

معلق کردن حکم حبس، در صورتی که به طور کلی باشد، به این معنی است که فرد مشمول، در صورتی که در بازداشت باشد، فوری آزاد می‌شود. اگر متهم در هنگام حکم تعلیق مرتکب جرم دیگری، به شرح مندرج در ماده‌ی 54 قانون مجازات اسلامی، بشود، علاوه بر مجازات تعیین شده، به مجازات تعلیق شده نیز محکوم می‌گردد. اما اگر از تاریخ صدور قرار تا پایان مدت تعلیق، فرد مرتکب جرم دیگری نشود، محکومیت تعلیقی او بی اثر خواهد شد.

حبس تعویقی چیست

مطابق ماده‌ی 40 قانون مجازات اسلامی، زمانی که فرد به مجازات حبس تعزیری دو سال یا کم‌تر، محکوم شود، دادگاه می‌تواند پس از احراز مجرمیت متهم با ملاحظه وضعیت و اوضاع و احوالی که موجب ارتکاب جرم گردیده است، در صورت وجود شرایط زیر، صدور حکم را به مدت شش ماه تا 2 سال به تعویق اندازد:

• وجود جهات تخفیف
• پیش‌بینی اصلاح مرتکب
• جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران
• فقدان سابقه کیفری مؤثر

پس در صورتی که صدور حکم حبس به صلاح‌دید قاضی و در صورت وجود شرایط فوق‌الذکر، برای مدتی به تعویق بیفتد، به آن حبس تعویقی می‌گویند.
اگر شخصی که صدور حکم وی به تعویق افتاده است، مرتکب جرم موجب حد، قصاص، جنایات عمدی موجب دیه یا تعزیر تا درجه هفت شود، دادگاه قرار تعویق را لغو و حکم محکومیت صادر می‌کند. اما پس از گذشت مدت تعویق، با توجه به میزان پای‌بندی مرتکب به اجرای دستورهای دادگاه و برخی ملاحظات دیگر، امکان این‌که دادگاه به صدور حکم معافیت از کیفر اقدام کند، وجود دارد.

حتما بخوانید: حق طلاق چیست و مهم ترین قوانین در این رابطه

چه کسانی به حبس تعزیری محکوم می‌شوند؟

حبس تعزیری در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی، تعیین و اعمال می‌گردد. در واقع این نوع حبس، به طور کلی، برای آن دسته از جرایمی است که برایشان در شرع، مجازات دقیق، تعیین نشده است؛ در نتیجه نوع، مقدار، کیفیت اجرا و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر، به موجب قانون تعیین می‌شود.

نتیجه‌گیری

حبس تعزیری از جمله مجازات‌هایی است که قانون‌گذار برای مجرم در نظر گرفته و این نوع حبس در مقابل حبس حدی قرار می‌گیرد. برخلاف جرایم حدود، قصاص و دیات که مجازات‌های خاص و مشخصی در شرع برای آن‌ها وجود دارد، برخی از جرایم هستند که هیچ اشاره‌ای به آن‌ها در شرع نشده است. این جرایم در رده تعزیرات قرار دارند و مجازات حبس تعزیری از جمله مجازات‌هایی است که برای این جرایم در قانون لحاظ شده است.

این نوشته آیا حبس تعزیری زندان دارد ؟ برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

دیه سال 1402 چقدر است؟

یکی از مهم‌ترین وظایف رئیس قوه قضاییه در اسفند ماه هر سال تعیین نرخ دیه کامل، برای سال پیش رو است. بنابراین باید گفت که روال تعیین میزان دیه به نحوی هست که نرخ دیه هر سال با سال قبل خود متفاوت می‌باشد. هر ساله اواخر سال، قوه قضائیه با در نظر گرفتن نرخ تورم اعلامی توسط بانک مرکزی در آن سال، میزان دیه در سال جدید را مشخص می‌کند. بنابراین سال 1402 نیز از این قاعده مستثنی نبوده و میزان دیه برای این سال نیز در اسفند سال 1400 بر اساس ماده ۵۴۹ قانون مجازات اسلامی که در سال ۱۳۹۲ به تصویب رسیده، و اظهار نظرهای کارشناسان تعیین شده است. در حال حاضر نرخ دیه کامل یک انسان در سال 1400 برابر با ۴۸۰میلیون تومان هست. البته این مبلغ مختص به ماه‌های عادی بوده و در ماه‌های حرام که شامل محرم، ذی القعده، ذی‌الحجه و رجب هستند یا در محدوده‌ی حرم کعبه، بر طبق ماده‌ی 555 قانون مجازات اسلامی، حدود یک سوم افزایش یافته و معادل ۶۴۰ میلیون تومان می‌باشد.
همان‌طور که قبلاً نیز اشاره کردیم مبلغ دیه در پایان هر سال برای سال دیگر مشخص می‌شود در نتیجه میزان دیه سال 1402 برای ماه های غیر حرام 600 میلیون تومان اعلام شده است که این مبلغ در ماه های حرام یک سوم بیشتر و مبلغ 800 میلیون تومان می باشد . اگر در این مورد نیاز به راهنمایی کامل دارید، می توانید با وکیل کیفری مشورت نمایید.

⚖️ مطالعه بیشتر: عواقب رانندگی بدون گواهینامه و مجازات آن در سال 1400 ⚖️

جدول قیمت دیه ۱۴۰۲

دیه چیست؟

بر اساس ماده 17 قانون مجازات اسلامی: «دیه اعم از مقدر و غیر مقدر مالی است که در شرع مقدس برای ایراد جنایت غیرعمدی بر نفس، اعضا و منافع و یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد به موجب قانون مقرر می‌شود». بنابراین در یک تعریف ساده‌تر می‌توان گفت که دیه، یکی از مهم‌ترین مجازات‌های مقرر شده در قانون مجازات اسلامی بوده که برای تنبه افرادی که به صورت غیر عمدی موجب اضرار به جسم و جان و منفعت دیگری می‌شوند تعیین می‌گردد.
البته در برخی موارد پرداخت دیه در جنایت عمدی نیز پیش‌بینی شده و در مواردی که امکان قصاص مجرم وجود نداشته باشد، یا در صورتی که بزه دیده یا اولیا دم متوفی، از قصاص مجرم چشم‌پوشی کرده و به جای آن درخواست دیه ‌کنند، قانون‌گذار مجرم را به پرداخت دیه محکوم می‌کند.
لازم به ذکر است که قوانین حاکم بر دیه و نحوه محاسبه آن در کشور ما کاملا برگرفته از متون فقهی بوده و قانون‌گذار مطابق با قوانین شرع و اسلام آن را تعیین کرده است.

ارش چیست؟ ارتباط ارش با دیه

براساس قانون مجازات اسلامی دیه به دو صورت است:
دیه‌ی مقرر که میزان آن در شرع تعیین شده است.
دیه‌ی غیر مقرر که میزانش در شرع تعیین نشده و به آن ارش می گویند.
بنابراین، بر طبق ماده 449 قانون مجازات اسلامی دادگاه میزان ارش را با توجه به نوع و کیفیت خسارت وارد شده به فرد، دیه‌ی مقدر برای آن خسارت و نظر کارشناس تعیین می‌کند.
بر طبق ماده فوق در قانون هر حکمی برای دیه تعیین شده باشد برای ارش هم جاری است مگر قانون‌گذار تفاوت قائل شده باشد.

⚖️ مطالعه بیشتر: سقف مهریه در سال 1400 و مهم ترین نکات آن که باید بدانید! ⚖️

نحوه محاسبه دیه به چه صورت است؟

نحوه محاسبه دیه یک امر کاملاً تخصصی و کارشناسی است که معمولاً بر اساس نرخ تورم هر سال که از سمت بانک مرکزی کشور به رئیس قوه قضاییه ابلاغ می‌گردد، محاسبه می‌شود. رئیس قوه قضاییه نیز مطابق با میزان تورم و با در نظر گرفتن حدود شرع اسلامی و مصلحت ملی کشور میزان دقیق دیه برای سال جدید را تعیین کرده و تأیید نهایی آن را به عموم اطلاع رسانی می‌کند. در این‌باره لازم به ذکر است که بر طبق قانون مجازات اسلامی مبلغ دیه‌ی کامل یک انسان برابر با نرخ به روز 100 شتر سالم است. با این وجود، این مبلغ بر اساس معیارهای جامعه‌ی امروزی تعیین می‌گردد.
البته ابلاغ نرخ دیه به صورت سالانه از جانب رئیس قوه قضاییه به صورت کلی و بر حسب دیه کامل است که برای تعیین جزئیات آن مانند، دیه اعضا، قاضی پرونده‌های جنایی معمولاً بر حسب همان قوانین مصوب سال ۹۲ رأی صادر می‌کنند، و مبلغ دقیق دیه دیگر اعضای بدن بر مبنای همان دیه کامل محاسبه می‌گردد. به همین دلیل است که در احکام صادره از دادگاه‌های کشور، مبلغ دیه اعضا به طور دقیق اعلام نمی‌شود. این امر موجب می‌گردد، محکومین بدون کمک گرفتن از کارشناسان خبره حقوقی قادر به تعیین مبلغ دقیق مجازات مقرر شده برای خود نباشند.

نحوه محاسبه درصدی دیه

با توجه به اظهارات وکیل خانواده بدین منظور که بتوان چند درصد دیه را محاسبه نمود، بایستی نرخ خون‌بهای هر سال را در ماه‌های عادی بدانیم. ضرورت این مسئله به این دلیل است که محاسبه درصدی دیه با توجه به خون‌بهای کامل هر سال انجام می‌پذیرد. به طور مثال، در صورتی که قاضی در سال ۱۴۰۲ به دلیل جراحتی رای به ۱۰ درصد دیه کامل دهد، این ۱۰ درصد با توجه به نرخ خون‌بهای کامل انسان در همان سال محاسبه خواهد شد. دیه کامل انسان معادل نهصد میلیون تومان است که ده درصد آن معادل نود میلیون تومان خواهد شد.

• ۲ درصد دیه ارش چقدر است؟

برای محاسبه میزان ارش فرمول دقیق و مشخصی وجود ندارد و بایستی قاضی با توجه به نظریه کارشناس پزشکی قانونی و میزان آسیبی که به شخص وارد آمده، مبلغ ارش را محاسبه نماید. در ماده ۴۴۹ قانون مجازات اسلامی، نحوه محاسبه آن این‌گونه تعیین شده است، “دادگاه با لحاظ نوع و کیفیت جنایت و تاثیر آن بر سلامت مجنی علیه و میزان خسارت وارده با در نظر گرفتن دیه مقدر و با جلب نظر کارشناس میزان آن را تعیین می کند. مقررات دیه مقدر در مورد ارش نیز جریان دارد مگر اینکه در این قانون ترتیب دیگری مقرر شود.”

در محاسبه ارش قاضی نوع و کیفیت جرمی که صورت گرفته را نیز در نظر می‌گیرد و در پایان با در نظر داشتن مبلغ دیه کامل زن یا دیه کامل مرد میزان ارش را مشخص می‌نماید. مثلاً ۲ درصد ارش دیه کامل در سال ۱۴۰۲:   ۹۰۰/۰۰۰/۰۰۰ تومان × ۲% = ۱۸/۰۰۰/۰۰۰ تومان می‌شود.

• ارش نیم درصد دیه کامل

ارش نیم درصد خون‌بهای کامل نیز مانند مثال فوق محاسبه می‌شود. به این ترتیب که ۹۰۰/۰۰۰/۰۰۰ تومان × ۵/.٪ = ۴/۵۰۰/۰۰۰ تومان می‌شود.

نحوه محاسبه دیه ۱۴۰۲ در ماه حرام چگونه است؟

دیه گونه‌ای از مجازات بوده و مالی است که شخص مرتکب جنایت بایستی به فرد آسیب دیده از جرم یا اولیای دم وی پرداخت کند. هر ساله، با در نظر داشتن میزان تورم و شاخص اعلام گردیده از سوی بانک مرکزی، نرخ دیه همان سال توسط رئیس قوه قضاییه مشخص می‌شود. سال ۱۴۰۲ هم از این قاعده مستثنی نبوده و نرخ و مقدار خون‌بهای کامل انسان در سال مذکور هم مبلغ معینی است و مبلغ دیه اعضای بدن هم بر حسب آن محاسبه می‌گردد. 

با توجه به مبلغ دیه سال ۱۴۰۲ خون‌بهای کامل انسان در این سال نهصد میلیون تومان (۹۰۰/۰۰۰/۰۰۰) در نظر گرفته شده است. بدین معنی که چنانچه فردی به پرداخت خون‌بهایی برابر با دیه کامل انسان محکوم گردد، می‌بایست مبلغ نهصد میلیون تومان خون‌بها  پرداخت کند که این میزان برای ماه‌های عادی یا همان ماه‌های غیر حرام صدق می‌کند. 

وکیل حقوقی در این خصوص بیان داشته است که بر اساس قواعد کلی، خون‌بها در ماه‌های حرام  به مقدار معینی تغلیظ گردیده و افزایش خواهد یافت که مبلغ تغلیظ خون‌بها در ماه‌های حرام برابر با یک سوم کل خون‌بهای انسان است. به این خاطر که یک سوم کل خون‌بهای انسان در سال ۱۴۰۲ که برابر با نهصد میلیون تومان است، ۳۰۰ میلیون تومان می‌شود، در ماه‌های حرام مبلغ ۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ میلیون تومان به نرخ دیه کامل در ماه‌های غیر حرام اضافه می‌شود که برابر با ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان است. 

دیه کامل مرد در سال ۱۴۰۲ 

همان‌گونه که پیشتر بیان شد، خون‌بهای کامل مرد در سال ۱۴۰۲ در ماه‌های عادی نهصد میلیون تومان است و در ماه‌های حرام مانند محرم، ذیقعده‌، ذیحجه و رجب به مقدار یک سوم خون‌بها به آن اضافه می‌شود. بر این اساس خون‌بهای کامل مرد در ماه‌های حرام برابر با میلیارد  و ۲۰۰ میلیون تومان خواهد بود.

دیه کامل زن در سال ۱۴۰۲ 

از جمله موضوعات قوانین جزایی کشور ما که بسیار چالش برانگیز است، دیه زن است. زیرا که در قانون مجازات اسلامی، خون‌بهای قتل مرد ۲ برابر زن در نظر گرفته شده و همین امر سبب گردیده تا انتقادات بسیاری نسبت به این مسئله وارد گردد. به گفته وکیل کیفری، این قانون هنگامی به اجرا درمی‌آید که مبلغ خون‌بها از یک سوم خون‌بهای کامل بیشتر باشد. در مواردی که خون‌بها کمتر از یک سوم است، بین خون‌بهای زن و مرد تفاوتی قائل نخواهد شد. از این رو، دیه کامل زن در سال ۱۴۰۲ در ماه‌های عادی معادل ۴۵۰ میلیون تومان و در ماه‌های حرام معادل ۶۰۰ میلیون تومان خواهد بود.

چرا دیه زن با دیه مرد تفاوت دارد؟

یکی از چالش برانگیزترین موضوعات قوانین جزایی کشور ما دیه زنان است. زیرا در قانون مجازات اسلامی دیه قتل مردان دوبرابر زنان تعیین شده و همین موضوع، موجب گشته نقد و انتقادهای زیادی بر این امر وارد شود. اما واقعا فلسفه تفاوت دیه زنان با مردان چیست؟
چه عاملی سبب گشته است قانون بین جان مردان و زنان تفاوت قائل شود؟
همان‌طور که در مطالب قبلی نیز عنوان کردیم قوانین مرتبط با دیه در کشور ما برگرفته از شرع و متون فقهی است. بنابراین نصف بودن دیه زنان، نسبت به مردان مبنای فقهی دارد و همین امر سبب شده دشمنان اسلام، از این موضوع، برای خراب کردن ذهنیت و باور مردم استفاده کرده و آن را به نحوی تفسیر کنند که دین مبین اسلام بین زن و مرد فرق گذاشته و مردان را برتر از زنان می‌داند.
در صورتی که ماهیت تعیین دیه در فقه اسلامی هیچ ارتباطی به برتری مرد به زن ندارد و تنها ملاک برتری انسان‌ها با یکدیگر در اسلام طبق فرمایشات نبی مکرم میزان تقوا است. در ضمن اصلاً دیه به متوفی داده نمی‌شود و یک نوع جبران خسارت مالی هست که از جانب قاتل به بازماندگان مقتول تعلق می‌گیرد.
از آن‌جایی که وظیفه تأمین معیشت خانواده بر دوش مردان است، و افرادی مانند همسر و اولاد تحت تکفل او قرار دارند، پس از فوت مرد معیشت این افراد نیز سخت می‌شود. بنابراین قانون اسلامی به منظور کاهش آسیب مالی و مادی کمتر به افراد تحت تکفل متوفی، چنین تدبیری اندیشیده است. در صورتی که در قتل زن چنین موضوعی مطرح نیست و مرگ او معمولاً معیشت بازماندگان را به خطر نمی‌اندازد.
همچنین در دیه سال 1402 در بیمه شخص ثالث، که پرداخت دیه بر عهده بیمه‌گر می‌باشد، مبلغ دیه زن برابر با دیه مرد مقرر شده و این موضوع نیز نشان می‌دهد، قانونگذار در جایی که پرداخت دیه از دوش خانواده‌ها برداشته شده است، هیچ تفاوتی در این باره قائل نشده و این موضوع نیز به روشنی نشان می‌دهد علت نصف بودن دیه زنان، دلیل بر عدم تساوی آن‌ها نسبت به مردان نیست.
البته باید به این نکته هم اشاره کنیم که نصف بودن دیه زن فقط مختص به قتل غیر عمد است. زیرا در قتل عمد در صورتی که ولی‌دم از حق قصاص بگذرد و به پرداخت دیه رضایت دهد، مبلغ دقیق دیه با توافق طرفین تعیین شده و قانون چندان دخالتی در این باره ندارد.

⚖️ مطالعه بیشتر: اعتبار کپی سند و نکات مهم آن ⚖️

نحوه محاسبه دیه تصادف

محاسبه خون‌بهای تصادف از شرایط خاصی برخوردار بوده که به هنگام محاسبه بایستی کلیه این شرایط با دقت بالا مورد توجه قرار گیرند تا بتوان مبلغ خون‌بها را به صورت دقیق مشخص نمود. قبل از هر اقدامی بایستی توجه داشت که دیه به قسمت‌های گوناگونی اختصاص داده می‌شود که هر کدام از این قسمت‌ها و اعضا خون‌بهای مختص خود را دارند. علاوه بر این ممکن است نوع خسارت وارد شده هم در روند محاسبه خون‌بها موثر باشد. 

به طور مثال، صدمه و جراحت عادی از دیه خاصی برخوردار بوده و خون‌بهای قطع عضو یا انواع دیگر صدمات جانی هم متفاوت خواهد بود. بنابراین به ‌عنوان یک عامل اصلی و فوق‌العاده مهم بایستی نوع صدمه و آسیب وارد آمده ضمن تصادف را هم به هنگام محاسبه خون‌بهای تصادف در نظر گرفت. برای دریافت مشاوره حقوقی در این زمینه می‌توانید از وکیل کیفری کمک بگیرید.

دیه‌ی اعضای بدن چگونه محاسبه می‌شود؟

در خسارت به اعضا و منافعی که دیه‌ی مقرر دارند، تعیین میزان دیه تابعی از دیه‌ی کامل انسان است، در غیر این صورت برای خسارت مورد نظر ارش تعیین می‌شود. بر خلاف قتل، در آسیب به اعضا و منافع، دیه‌ی زن و مرد تا کمتر از ثلث دیه‌ی کامل مرد، با هم برابر است ولی اگر مساوی با ثلث یا بیشتر شود دیه‌ی زن نصف می‌شود. بر طبق قانون، دیه‌ی از بین بردن هر یک از اعضای فرد مثل بینی و هر دو عضو زوج مثل گوش، کامل است و دیه‌ی از بین بردن هر یک از اعضای زوج مانند یک گوش، نصف دیه‌ی کامل است.

در صورت فوت مصدوم چه کسانی شامل اخذ دیه می شوند؟

در صورت فوت مصدوم تمام حق و حقوق مرتبط با دیه او به ولی و اولیا دم وی می‌‌رسد. به عبارت دیگر دیه نیز هم‌چون دیگر دارایی‌های فرد متوفی در زمره میراث به جای مانده از او قرار می‌گیرد و تمامی قوانین حاکم بر تقسیم ارث در قانون مدنی، شامل آن نیز می‌شود. در این‌جا لازم به ذکر است به موجب تبصره‌ی ماده 452 قانون مجازات اسلامی، بستگان مادری از دیه ارث نمی‌برند، در نتیجه در هنگام تعیین سهم دیه وراث باید این موضوع را در نظر داشت.
در همین ارتباط، قانون مدنی به طبقه‌بندی وراث پرداخته و سهم الارث هر یک را به طور دقیق مشخص کرده است. طبقه‌ی اول شامل پدر و مادر و فرزندان و نوه‌ها، طبقه‌ی دوم شامل پدربزرگ و مادربزرگ و خواهر و برادر و فرزندانشان و طبقه‌ی سوم شامل عموها، عمه‌ها، دایی‌ها، خاله‌ها و فرزندانشان می‌شود. وارثین هر طبقه در صورتی ارث می‌برند که از وارثین طبقه‌ی بالاتر کسی نباشد. هر یک از زن و شوهر نیز در کنار بقیه‌ی وراث، ارث می‌برند. جهت تعیین این موارد مشاوره با وکیل خانواده می تواند چراغ راه شما باشد.
هم‌چنین اگر هنگام فوت متوفی، همسر وی باردار باشد، در صورتی که انعقاد نطفه قبل از مرگ پدر بسته شده باشد و جنین زنده به دنیا بیاید از پدر ارث می‌برد. حتی اگر جنین چند لحظه پس از تولد از بین برود باز هم در لیست وارث پدر قرار می‌گیرد. زیرا شرط ارث بردن او فقط منوط به زنده متولد شدن او بوده و ارتباطی با مدت زمان حیات بعد از تولد او ندارد. به این ترتیب اگر جنین، در بطن مادر پس از قتل پدر دارای شرایط ذکر شده باشد جزو کسانی است که از دیه سهم می‌برد.
لازم به ذکر است که قوانین ارث یک بحث کاملا پیچیده و کارشناسی است که در این مبحث مجالی برای صحبت بیشتر در رابطه با آن برای ما نیست.

⚖️ مطالعه بیشتر: فسخ نکاح چیست و وضعیت پرداخت مهریه در آن چگونه است؟ ⚖️

نتیجه‌گیری
دیه سال 1402 علاوه بر آن‌که هم‌چون دیگر سال‌ها فقط مختص این سال بوده و با افزایش همراه بوده است، دچار یک سری تغییرات دیگری نیز شده است. بارزترین تغییر در دیه سال جاری این است که در صورت فوت زنان در سوانح رانندگی بیمه شخص ثالث باید به طور کامل و بدون در نظر گرفتن جنسیت به آن‌ها تعلق بگیرد و موجب رأی وحدت رویه ما بقی دیه زن از صندوق تأمین خسارات بدنی به بازماندگان او پرداخت شود.

این نوشته دیه سال 1402 و نحوه محاسبه آن برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

برخی از زوجین در این مدت مابین عقد تا عروسی که به آن دوران عقد یا دوران نامزدی می‌گویند، از برقراری رابطه زناشویی پرهیز می‌کنند. به همین دلیل این سوال ایجاد می‌شود که آیا باکره بودن یا نبودن زن تاثیری در شرایط و نحوه طلاق دارد؟  در ادامه این مطلب از وکیل ته همراه ما باشید تا به صورت مفصل به این سوال جواب بدهیم.  

انواع طلاق در دوران عقد (نامزدی)

طلاق به صورت کلی به دو دسته بائن و رجعی تقسیم می‌شود. طلاق رجعی به طلاق گفته می‌شود که مرد در دوران عده حق بازگشت به زن را دارد. در مقابل طلاق بائن طلاقی است که مرد حق بازگشت به زن را ندارد.  دوران عقد به دوره‌ای است که صیغه عقد بین مرد و زن جاری شده و به شکل قانونی زن و شوهر محسوب می‌شوند اما در یک منزل مشترک زندگی نمی‌کنند. در این حالت اگر آنها خواستند طلاق بگیرند می‌توانند توافقی جدا شوند و یا هرکس جداگانه اقدام کند.  

طلاق بائن

اگر زن شرایط ارائه دادخواست طلاق را داشته باشد به عنوان مثال همسر او معتاد باشد می‌تواند در دادگاه خانواده درخواست طلاق در دوران عقد را بدهد. در این حالت اگر زن باکره باشد طلاق از نوع بائن خواهد بود و مرد حق بازگشت به او را در دوران عده ندارد. 

طلاق رجعی

در سایر موارد طلاق از نوع رجعی محسوب می‌شود. به عنوان مثال اگر درخواست طلاق در دوران نامزدی بدهد و یا آنکه زن باکره نباشد، طلاق رجعی خواهد بود.

شرایط طلاق در دوران نامزدی

بنا به گفته وکیل حقوقی، به صورت کلی طلاق در دوران عقد تفاوتی با طلاق پس از شروع زندگی مشترک ندارد. بنابراین این طلاق نیز یا ممکن است از طرف مرد و یا زن انجام بگیرد و یا آنکه زن و مرد باهم بر سر این موضوع توافق کنند.  در ادامه هر نوع را به تفکیک تعریف می‌کنیم. 

طلاق در عقد از طرف مرد

همانطور که همه می‌دانیم در قانون مدنی ایران به موجب ماده ۱۱۳۳ مرد این حق را دارد که هر زمان بخواهد همسر خود را طلاق بدهد. البته این کار به سادگی انجام نمی‌شود و لازم است مرد مراحلی را پشت سر بگذارد تا بتواند طلاق در دوران نامزدی را به سرانجام برساند.

مرد برای طلاق در دوران عقد لازم است که با یک وکیل خانواده مشورت کرده و سپس براساس راهنمایی‌های او به دادگاه خانواده مراجعه کند. مرد باید دادخواست طلاق را به دادگاه ارائه بدهد و سایر مراحل از جمله معرفی داور، اخذ گواهی عدم امکان سازش و پرداخت کردن حقوق مالی زن را پشت سر بگذارد. در نهایت پس از آنکه دادگاه حکم طلاق را صادر کرد به دفترخانه مراجعه و زن را طلاق بدهد.

طلاق در عقد از طرف زن

دومین نوع طلاق در دوران عقد، طلاق از طرف زن است. بالاتر اشاره کردیم که مرد این حق را دارد که هر زمان خواست، همسر خود را طلاق بدهد. ولی این حق برای زن وجود ندارد و تنها در موارد محدودی زن می‌تواند درخواست طلاق در دوران نامزدی بدهد. به گفته وکیل طلاق، زن می‌تواند در صورت وجود برخی از شرایط به دادگاه مراجعه کرده و درخواست طلاق در دوران نامزدی بدهد. از جمله این شرایط می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عدم پرداخت نفقه و همچنین عدم امکان الزام شوهر به پرداخت نفقه.
• غایب مفقودالاثر شدن مرد.
• در صورت عسر و حرج برای زن 
• داشتن وکالت در طلاق برای زن
• و…

چنانچه یکی از این شرایط وجود داشته باشد زن امکان مراجعه به دادگاه و ارائه دادخواست طلاق را دارد.

طلاق توافقی در دوران نامزدی

یکی از رایج‌ترین انواع طلاق در دوران نامزدی، طلاق به صورت توافقی است. وکیل طلاق توافقی می‌گوید زمانی که زن و مرد به این نتیجه می‌رسند که تفاهم نداشته و بهتر است زندگی مشترک را ادامه ندهند، می‌توانند باهم توافق کرده و دادخواست طلاق توافقی بدهند. 

در این نوع از طلاق زن و مرد باید بر سر امور مالی از جمله نفقه و مهریه زن توافق کنند و دادگاه هم طبق این توافق رای خواهد داد.

طلاق در دوران عقد و مهریه

یکی از مسائلی که در زمان طلاق در دوران نامزدی اهمیت زیادی پیدا می‌کند مسئله مهریه است. معمولا زوج‌هایی که در این دوران قصد جدایی از هم را می‌گیرند، مایل هستند در این باره بیشتر بدانند. مهریه در دوران نامزدی هم به زن تعلق می‌گیرد. به بیان بهتر زن به محض جاری شدن صیغه عقد مالک مهریه تعیین شده می‌شود و فرقی ندارد که صیغه نکاح از نوع موقت باشد یا دائم، با مرد به زیر یک سقف رفته باشد یا نه، در هرصورت مالک مهریه خواهد شد و هر زمان مایل بود می‌تواند آن را مطالبه کند.

تنها مسئله مهمی که درباره مهریه و طلاق در دوران عقد وجود دارد این است که اگر زن در این دوران باکره باشد، تنها مالک نصف مهریه تعیین شده خواهد شد و اگر باکره نباشد و با مرد نزدیکی کرده باشد، به صورت کامل مالک مهریه خواهد شد.

مدارک مورد نیاز برای طلاق در دوران نامزدی

برای آنکه دادخواست طلاق در دوران عقد را به دادگاه داد، لازم است تا مدارک مورد نیاز را فراهم کرد که شامل موارد زیر می‌شود:

• ارائه اصل عقدنامه زوجین و یا رونوشت برابر با اصل آن
• ارائه اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی هر یک از زوجین
• ارائه گواهی عدم بارداری زن در صورت برقراری رابطه زناشویی در دوران نامزدی
• ارائه وکالت‌نامه محضری طلاق
• ارائه توافقنامه زوجین برای مهریه (در صورت توافقی بودن طلاق)
• ارائه گواهی بکارت زوجه (درصورت باکره بودن وی) 

سوالات متداول

طلاق در دوران عقد چقدر طول می کشد؟

به این سوال نمی‌توان پاسخ قطعی داد زیرا به موارد مختلفی بستگی دارد. اگر طلاق از نوع توافقی باشد زمان کمتری حدودا بین ۱ تا ۲ ماه طول می‌کشد. ولی اگر زن یا مرد به تنهایی اقدام کنند زمان بیشتری گرفته می‌شود و حدودا ۳ ماه تا ۱ سال به طول می‌انجامد. 

پیامد طلاق در دوران نامزدی و عقد چیست؟

طلاق در دوران عقد پیامدهای مثبت و منفی دارد. پیامدهای منفی این است که به طور کلی طلاق آسیب‌های روانی برای زوجین به همراه دارد. پیامد مثبت این است که زن و شوهر بدیش به دنیا آوردن یک فرزند از هم جدا می‌شوند و این میان کودکی از طلاق آسیب نمی‌بیند. 

آیا ارائه گواهی پزشکی قانونی برای طلاق در دوران نامزدی ضروری است؟

بله. به این خاطر که به وسیله این گواهی باکره بودن یا نبودن زن ثابت می‌شود که این موضوع در حکم دادگاه و مهریه زن تاثیر دارد. 

این نوشته طلاق در دوران عقد (نامزدی) برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

انواع حقوق زن بعد از فوت شوهر 

انواع حقوق زن در عقد نکاح و بع شامل مهریه، نفقه، اجرت‌المثل، نحله و ارث می‌گردد که در ادامه به توضیح هر یک از این حقوق می‌پردازیم.

سهم الارث 

حقوق مستمری مرد (چنانچه در هنگام حیات خویش بیمه داشته باشد) پس از مرگ او به همسر و فرزندان وی تعلق خواهد گرفت. فرزندان پسر تا سن ۱۸ سال و فرزندان دختر از این حقوق بهرمند می‌گردند.

اجرت‌المثل 

اجرت‌المثل زوجه از دیگر حقوق زن بعد از فوت شوهر و طلاق در دوران همسر بوده که به وی تعلق می‌گیرد. زن برای مواردی اعم از آشپزی، نظافت و امور منزل، زناشویی و… پس از فوت همسر خود می‌تواند تقاضای اجرت‌المثل داشته باشد. دادگاه پس از فوت شوهر تحت شرایطی اجرت‌المثل را به زن می‌پردازد که زن شرایط تقاضای خویش را در دادگاه به اثبات رساند.

پس از آن دادگاه وجه اجرت‌المثل را به ازای سال‌هایی که با یکدیگر زندگی مشترک داشته‌اند، تعیین نموده و مبلغ را به زن می‌پردازد. تقاضای زن جهت مطالبه اجرت‌المثل، مهریه و نفقه در زمان حیات و فوت شوهر تأثیری نداشته و زن در طول زندگی مشترک خود هم حق مطالبه این حقوق را خواهد داشت. زوجه هر هنگام که تمایل داشته باشد می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند.

نفقه 

زن با توجه به قوانین مدنی خانواده پس از مرگ شوهر حق دارد نفقه خود را درخواست کند. نفقه در شرایطی به زن تعلق خواهد گرفت که زوجه پس از مرگ شوهر به مدت چهار ماه و ده روز عده وفات شوهر را نگه داشته و در طول این مدت به عقد نکاخ مرد دیگری درنیامده باشد. بر این اساس زن به منظور ممانعت از بروز مشکل مالی در ایام عده، حق دارد از اموال بر جای مانده شوهر نفقه خویش را مطالبه نماید. بعد از پایان ایام عده، حق مطالبه نفقه زوجه هم به پایان خواهد رسید.

علاوه بر این چنانچه مرد در ایام زندگی مشترک نفقه زوجه را در صورت تمکین او نپرداخته باشد و فوت کند، نفقه که جزو حقوق زن بعد از فوت شوهر است نیز برقوت خود باقی خواهد بود. از این رو پرداخت نفقه به زن با وجود تمکین جزو وظایف و تعهدات قانونی مرد به شمار می‌رود و در صورتی که این تکلیف را انجام ندهد، زن با تقدیم دادخواست حق مطالبه نفقه خود را از اموال شوهر خواهد داشت.

جهیزیه 

بر اساس رسم و رسوم در شهرهای گوناگون کشور به هنگام عقد نکاح و طلاق در دوران همسر، زن لوازمی را همراه با خویش به خانه شوهر می‌برد که این لوازم متعلق به زن است و مالک آن جهیزیه خواهد بود. بر همین اساس به موجب قانون استرداد جهیزیه، زن در هر موقعیتی می‌تواند جهیزیه خود را استرداد کند.

با توحه به اظهارات وکیل ملکی پس از مرگ شوهر، زن جهت استرداد جهیزیه خویش بایستی تقاضای استرداد جهیزیه را به دادگاه تسلیم نماید و مالکیت خود را به اثبات رساند. در صورتی که وراث مرد خواستار اخذ جهیزیه گردند، همسر متوفی بایستی مدارک موردنیاز به منظور اثبات مالکیت جهیزیه را به دادگاه تقدیم نموده و جهیزیه را اخذ نماید.

حضانت فرزند 

پدر و مادر وظیفه دارند از فرزندان دختر و پسر مراقبت و نگهداری کنند و نمی‌توان بدون وجود عذرموجهی این حق را از آن‌ها سلب نمود. پس از مرگ پدر، مادر عهده‌دار حضانت و نگهداری از فرزندان است. به لحاظ قانونی تحت شرایطی حق حضانت فرزندان از مادر سلب می‌گردد که مادر مبتلا به اختلالات روانی و اخلاقی باشد.

با در نظر گرفتن قوانین حضانت فرزند پس از مرگ پدر یا ازدواج مجدد مادر، با مادر است و هیچ کس حق ندارد حضانت فرزندان را از مادر بگیرد. از این رو به استناد آنچه وکیل طلاق توافقی در خصوص حقوق زن بعد از فوت شوهر بیان نمود، زن پس از فوت شوهر حق دارد حقوقی اعم از نفقه، مهریه، اجرت المثل، جهیزیه و… را مطالبه نماید.

شرایط دریافت حقوق زن بعد از فوت شوهر

در ادامه حقوق زن بعد از فوت شوهر لازم است بدانید که به موجب قانون و مقررات تأمین اجتماعی جهت حمایت از افراد خانواده شخص متوفی، حقوق پرداختی آن‌ها قطع نخواهد شد و این حقوق توسط تأمین اجتماعی و صندوق بازنشستگی کشوری، به ورثه شخص متوفی پرداخت می‌گردد.

بر اساس بند ۱ ماده ۸۱ قانون تأمین اجتماعی، زوجه دائم شخص متوفی تا مادامی که مجدد ازدواج نکرده است جزو بازماندگان واجد شرایط شخص متوفی محسوب می‌شود و استحقاق اخذ مستمری را خواهد داشت. بر همین اساس، به موجب قوانین تأمین اجتماعی نخستین شرط زوجه جهت اخذ حقوق شوهر پس از فوت وی دائمی بودن عقد نکاح آن‌ها و دومین شرط هم ازدواج نکردن زن پس از فوت شوهر است.

بنا به گفته وکیل خانواده، بر اساس قانون استخدام کشوری و قانون حمایت از خانواده، شرط زوجه به منظور اخذ حقوق شخص متوفی تا مادامی که مجدد ازدواج نکرده است، قطع گردیده و زوجه حق دارد حقوق شوهر متوفی خویش را دریافت نماید. به موجب قانون انحصار وراثت و بر حسب ماده ۸۷ قانون استخدام کشوری، حقوق شخص متوفی به طور مساوی میان ورثه قانونی او تقسیم‌بندی ‌می‌شود. از این رو به موجب قوانین، سهم زوجه از حقوق شوهر بعد از مرگ وی با وراث دیگر برابر خواهد بود.

شرایط دریافت مهریه بعد از فوت شوهر

همان‌طور که وکیل طلاق اظهار داشت، زوجه بلافاصله پس از وقوع عقد نکاح مالک مهریه شده و این حق را دارد که هر هنگام تمایل داشت آن را درخواست نماید.  در جواب این سوال که تکلیف حقوق زن بعد از فوت شوهر که مهریه بوده، چیست بایستی بگوییم که مهریه زوجه دینی است که بر عهده شوهر بوده و بدین معنی است که جزو بدهی شوهر محسوب شده و مهریه زن پس از مرگ شوهر و طلاق در دوران همسر همچون سایر دیون وی از محل ترکه او پرداخت می‌گردد. 

چنانچه شوهر قبل از آنکه با زوجه خویش رابطه زناشویی برقرار کند، فوت شود، زوجه باز هم حق دارد مهریه خویش را از ماترک شوهر مطالبه نماید و از این حیث با طلاق متفاوت است که مهریه دختر دوشیزه پس از طلاق معادل نصف مهریه‌ای بوده که در عقد نکاح مقرر گردیده است. ولی چنانچه مرد قبل از برقراری رابطه زناشویی فوت نماید، زوجه مستحق کل مهریه خواهد بود.

بر اساس ماده ۲۲۶ قانون امور حسبی، در خصوص حقوق زن بعد از فوت شوهر وراث ملزم به پرداخت مهریه نبوده و چنانچه ترکه به مقدار کافی جهت پرداخت مهریه یا سایر دیون شخص متوفی نباشد، مابقی اموال برجای مانده با توجه به بدهی میان طلبکاران تقسیم‌بندی می‌شود: “ورثه ملزم نیستند غیر از ترکه چیزی به بستانکاران بدهند و اگر ترکه برای اداء تمام دیون کافی نباشد ترکه مابین تمام بستانکاران به نسبت طلب آنها تقسیم می‌ شود.” هر چند طبق ماده ۲۲۸ این قانون اگر ورثه بخواهند از اموال خود مهریه را پرداخت کنند بلامانع است:

وراث حق دارند دیون را از ترکه یا از مال خود ادا کنند.

حقوق زن بعد از فوت شوهر مانند مهریه چه در نکاح دائم و چه در نکاح موقت قابل مطالبه بوده و از این حیث تفاوتی با یکدیگر ندارند و تنها فرق میان آن‌ها در این است که چنانچه عقد موقت ثبت رسمی نشده باشد، نمی‌توان از طریق اجرای ثبت آن را مطالبه نمود.

نحوه محاسبه مهریه و نفقه بعد از فوت شوهر

به گفته وکیل حقوقی در مرحله نخست بایستی نوع مهریه زن مشخص گردد:

• پول نقد
• سکه بهار آزادی
• اموال غیر منقول
• اموال منقول و غیره

 ارزش این مسئله به خاطر این است که فرمول محاسبه مهریه زن بسته به نوع مهریه وی متفاوت است:

• چنانچه مهریه مشخص شده پول نقد باشد، معیار محاسبه آن نرخ تورم زمان مرگ شوهر خواهد بود‌.
• چنانچه مهریه مشخص شده سکه بهار آزادی باشد، معیار محاسبه آن نرخ تورم بر حسب نرخ روز خواهد شد.

به این صورت که نخست شاخص قیمت سالانه زمان تادیه و شاخص قیمت سالانه زمان اجرای عقد نکاح محاسبه خواهد شد که مقدار آن از طریق بانک مرکزی سالانه مشخص شده است. در مرحله بعد حاصل تقسیم در مبلغ مهریه ضرب شده و بدین صورت مهریه به نرخ روز محاسبه می شود. چنانچه مهریه مقرر شده مال منقول یا غیرمنقول باشد، عین همان مال به زن پرداخت خواهد شد و عکس  قوانین مربوط به سهم‌الارث زن در خصوص عین مال غیرمنقول که امکان تقدیم آن به عنوان سهم الارث به زن وجود ندارد و بسته به آن است که قیمت‌گذاری گردد. وکیل کیفری در ادامه می‌گوید: سپس تحت عنوان حق الارث به زن پرداخت شود، در این مورد الزامی به تقویم مال مزبور نیست و عین مال که تحت عنوان مهریه زن است به وی پرداخت می‌شود.

سؤالات متداول

۱. حقوق زن بعد از فوت شوهر چیست ؟

یک‌سری از این حقوق شامل مهریه، نفقه، اجرت‌المثل، سهم زوجه از مستمری شوهر و غیره است.

۲. حقوق مالی زن بعد از فوت شوهر به چه صورت پرداخت می‌شود؟

پرداخت این حقوق مالی به زوجه از محل اموال باقیمانده از شوهر متوفی خواهد بود.

۳. آیا حضانت فرزندان بعد از مرگ شوهر به زن می‌رسد ؟

بله، بر اساس قانون مدنی کشور ایران حضانت فرزندان بعد از فوت یکی از والدین به والدی که در قید حیات است تعلق خواهد گرفت.

این نوشته حقوق زن بعد از فوت شوهر برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

آیا چک بدون تاریخ معتبر است؟

همانطور که پیشتر اشاره شد، چک‌ها در انواع گوناگونی اعم از چک عادی، چک مسافرتی و رمزدار صادر می‌گردند و شامل مندرجاتی مثل کلمه چک، محل صدور، نام بانک و شعبه آن، مبلغ چک به رقم و حروف، شماره حساب جاری صاحب حساب، نام و نام خانوادگی صاحب حساب جاری، امضای دارنده حساب و تمبر مالیاتی هستند. از جمله اصلی‌ترین ارکان چک هم باید به تاریخ چک اشاره داشت. در حال حاضر با در نظر گرفتن اینکه چک‌های صیادی روی کار آمده‌اند، بحث چک فاقد تاریخ مطرح نمی‌گردد.

بر همین اساس، ماده ۳۱۱ قانون تجارت در این خصوص بیان داشته است که در چک‌ بایستی محل و زمان صدور درج گردیده باشد و صادرکننده آن را امضا کند. ولی سوالی که در این مورد مطرح می‌گردد، این است که آیا چک بدون تاریخ دارای اعتبار است یا به عبارتی از درجه اعتبار خارج است؟ در پاسخ بایستی بگوییم که ابتدا اعتبار چک را در بین اسناد تجاری مورد بررسی قرار می‌دهیم. ماده یک قانون صدور چک، مورخ سال ۱۳۵۵ در این راستا اینگونه بیان داشته است که چک‌های صادر شده از طریق بانک‌‌های ایرانی یا شعب آن‌ها در خارج از کشور حکم‌ اسناد لازم‌ الاجرا را داشته و در صورتی که صاحب چک به بانک مراجعه نماید و تمام یا بخشی از مبلغ چک وصول نشود، این امکان را دارد تا به موجب قوانین و آیین‌نامه‌‌های مرتبط با اجرای اسناد رسمی مبلغ چک یا مابقی آن را از‌ صادرکننده دریافت کند.

همانگونه که بیان شد، چک اعتبار اسناد لازم‌الاجرا را دارد. ولی به منظور استعلام اعتبار چک بدون تاریخ لازم است به ماده ۳۱۱ قانون تجارت مراجعه کنیم. به موجب منطوق ماده مذکور، تاریخ یکی از موارد مهم چک محسوب می‌گردد. ولی با در نظر گرفتن این مسئله که برای این ماده قانونی ضمانت اجرایی مقرر نگردیده است، نباید این ماده قانونی را علتی بر عدم اعتبار چک فاقد تاریخ برشمرد. چرا که در خصوص سفته و برات بدون تاریخ، قانون صراحتا آن‌ها را فاقد اعتبار قانونی دانسته است. ولی در مورد چک این تصریح وجود نداشته و هیچ کدام از مواد قانونی چکی که بدون تاریخ صادر شده است را در زمره اسناد لازم‌الاجرا دانسته است. از این سکوت قانون‌گذار در رابطه با درجه اعتبار چک بدون تاریخ چنین می‌توان دریافت که چک فاقد تاریخ از دایره اسناد لازم‌الاجرا خارج نیست. البته، ناگفته نماند که قبل از اقدام در خصوص ارائه چک فاقد تاریخ به بانک و به اجرا گذاشتن آن بایستی صاحب چک شخصا نسبت به درج تاریخ در این چک اقدام نماید و بعد آن را به بانک تحویل دهد، در غیر این حالت مبلغ این چک غیر قابل وصول خواهد بود. 

قانون وصول چک‌های بدون تاریخ 

همانطور که در فوق اشاره شد، بر اساس ماده ۳۱۱ قانون تجارت از جمله اصلی‌ترین موارد چک باید ذکر تاریخ و محل صدور چک را نام برد. همچنین به موجب ماده ۱۳ قانون صدور چک « در موارد زیر صادرکننده چک قابل تعقیب کیفری نیست:

الف. در صورتی که ثابت شود چک سفید امضا داده شده باشد.

ب. هرگاه در متن چک وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی شده باشد.

ج. چنانچه در متن چک قید شده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله و یا تعهدی است.

د. هرگاه بدون قید در متن چک ثابت شود که وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی بوده یا چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.

ه‍. در صورتی که ثابت شود چک بدون تاریخ صادر شده و یا تاریخ واقعی صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد.» بر همین اساس، با توجه به ماده قانونی مذکور، چک فاقد تاریخ ضمانت اجرای کیفری ندارد و تنها قابل پیگیری از طریق دادگاه حقوقی خواهد بود.

نحوه وصول چک بدون تاریخ

به استناد قانون بانک، چک بانکی هنگامی وصول می‌گردد که چک فاقد خط خوردگی باشد و تمامی موارد چک به شکل صحیح، دقیق و خوانا تکمیل گردیده باشند. ولی چک بدون تاریخ هم به لحاظ قانون اعتبار داشته و دارنده چک به منظور وصول لازم است تاریخ را در چک قید نماید. لازم به ذکر است که چنانچه دارنده چک جهت وصول چک فاقد تاریخ به بانک مراجعه نماید و موجودی حساب صادر کننده از مقدار وجه کمتر و یا به کلی بدون موجودی باشد، دارنده چک نمی‌تواند جهت صدور چک بی‌محل به کمک وکیل کیفری پیگیری کیفری کند.

نحوه به اجرا گذاشتن چک بدون تاریخ 

به موجب نظريه مشورتی اداره حقوقی دادگستری، هنگامی که شخصی چکی فاقد تاریخ به دیگری دهد، عرفا به این معنا است که صادر کننده چک، حق درج تاریخ را در اختیار دارنده گذاشته تا هر هنگام تصمیم به وصول وجه آن را داشت، تاریخ آن را درج و به بانک مراجعه و مبلغ موردنظر را دریافت کند، جز آنکه خلاف این موضوع ثابت شود.

 بنابراین، درج تاریخ از سوی دارنده جعل و الحاق به شمار نمی‌رود و جرم نیست. پس اولین مرحله به اجرا گذاشتن چک بدون تاریخ یا چک وعده‌دار ذکر تاریخ است، پس از نوشتن تاریخ، بایستی به کمک یکی از روش‌های زیر جهت به اجرا گذاشتن چنین  چکی اقدام نمود.

طرح دعوی حقوقی

در این شیوه بایستی دارنده چک پس از اخذ گواهی عدم پرداخت چک توسط بانک، با مراجعه به یکی از شعب خدمات قضایی تقاضای خود را در قالب وصول مبلغ چک تنظیم نماید.

بعد گواهی عدم پرداخت چک و یک نسخه چاپی از چک را به دادخواست خود ضمیمه کند. دارنده چک در شیوه طرح دعوی حقوقی، علی‌رغم درخواست مطالبه وجه چک فاقد تاریخ، امکان مطالبه هزینه‌‌های دادرسی و ضرر و زیان وارده از طرف صادر کننده چک و ظهرنویس را خواهد داشت.

اداره ثبت

به گفته وکیل حقوقی، راه دیگر جهت به اجرا گذاشتن چک فاقد تاریخ مراجعه به اداره ثبت است. دارنده چک با مراجعه به بانک گواهی عدم پرداخت چک بدون تاریخ را اخذ می‌نماید. سپس با تقدیم مدارک موردنیاز مانند چک و گواهی عدم پرداخت به اداره ثبت، تقاضای صدور اجرائیه را مطالبه می‌کند.

پس از آنکه اجرائیه به صادر کننده چک ابلاغ گردید، آن فرد می‌بایست حداکثر تا ۱۰ روز نسبت به پرداخت مبلغ مندرج در چک اقدام کند. چنانچه وجه در مدت مقرر پرداخت نگردد، دارنده چک حق دارد دادخواست خود را در قالب توقیف اموال شخص صادر کننده چک و فروش اموال وی به اداره ثبت تسلیم نماید.

اجرای مستقیم چک صیاد از طریق دادگاه حقوقی

در این روش چنانچه حساب صادر کننده در تاریخ وصول چک موجودی نداشته باشد و یا کسری موجودی داشته باشد، بانک اقدام به صدور گواهی عدم پرداخت چک نموده و در سامانه چک‌‌های برگشتی بانک مرکزی اطلاعات چک را ثبت می‌نماید.

در مرحله بعدی کد رهگیری دریافتی بر گواهی‌ عدم پرداخت ذکر گردیده و با مراجعه دارنده چک به یکی از شعب خدمات قضایی و تقدیم چک برگشتی و گواهی عدم پرداخت، درخواست صدور اجرائیه می‌نماید. در ادامه پس از تقاضای صدور اجرائیه و فرستادن پرونده به دادگاه، قاضی مربوطه پرونده را مورد بررسی قرار داده و اقدام به صدور اجرائیه می‌کند.

صادر کننده چک ظرف مدت ۱۰ روز زمان دارد تا نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام نماید. در صورتی که شخص صادر کننده چک ظرف این بازه زمانی اقدام به پرداخت بدهی خود نکند، به تقاضای دارنده چک، حکم جلب و توقیف اموال صادر کننده جهت مطالبه وجه چک اجرا می‌شود.

سوالات متداول 

۱. آیا چک بدون تاریخ کیفری است؟

خیر، با در نظر گرفتن ماده ۱۱ قانون صدور چک، چک فاقد تاریخ دارای ضمانت اجرای کیفری نیست.

۲. آیا چک بدون تاریخ اعتبار دارد؟

بله چک فاقد تاریخ نیز همچون چک‌های دیگر از اعتبار اسناد لازم الاجرا برخوردار است.

۳. نحوه به اجرا گذاشتن چک بدون تاریخ چگونه است؟

برای به اجرا گذاشتن چک فاقد تاریخ لازم است تاریخ توسط صاحب چک در آن درج گردد و سپس از طریق دادگاه عمومی یا اداره ثبت نسبت به وصول آن اقدام نماید.

این نوشته چک بدون تاریخ و نحوه وصول آن برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.

آیا در عقد موقت می‌توان مهریه گرفت؟

همانطور که بیان شد، از جمله اصلی‌ترین ارکان عقد موقت تعیین مهریه است. به این صورت که بر اساس قانون از جمله شروط صحت عقد، تعیین مهریه و میزان آن در عقد موقت است و چنانچه در ازدواج موقت مهریه تعیین نگردیده باشد، بر حسب ماده  ۱۰۹۵ قانون مدنی، این عقد باطل خواهد بود. گرفتن مهریه در ازدواج موقت در صورتی که زوجه در زمان مدت از دنیا برود، مهریه وی بر قوت خود باقی خواهد ماند. علاوه بر این در صورتی که تا انقضای مدت مرد رابطه زناشویی با زوجه برقرار نکند، باز هم مهریه ساقط نخواهد شد و همچنان به زوجه تعلق می‌گیرد.

حق و حقوقی که در عقد موقت به زوجه تعلق می‌گیرد با نکاح دائم یکسان نخواهد بود. به طور مثال در عقد موقت نفقه به زوجه تعلق نمی‌گیرد (جز در صورتی که ضمن عقد شرط گردد). همچنین در صورتی که مرد در عقد موقت ضمن رابطه زوجیت از دنیا برود، از وی ارث نخواهد برد (جز در شرایطی که ارث‌بری ضمن عقد شرط گردد) ولی مستحق دریافت مهریه خواهد بود. از طرفی در صورتی که زوجه در ازدواج موقت حامله شود، لازم است تا نکاح به ثبت رسمی برسد. فرزند متولد شده از این ازدواج هم از حق و حقوقی برخوردار می‌شود که با حق و حقوق فرزند متولد شده از نکاح دائم برابر خواهد بود.

شرایط مطالبه مهریه در ازدواج موقت چیست؟

عقد موقت هم ممکن است به طور رسمی در دفاتر ازدواج و طلاق ثبت گردد و هم این امکان وجود دارد که بین زوج و زوجه صیغه محرمیت جاری گردد. به طور کلی زوجین الزامی در ثبت عقد موقت نخواهند داشت و بسته به میل و اراده آن‌ها دارد. در ادامه وکیل طلاق شرایط مهریه در عقد موقت را اعم از ثبت شده یا نشده مورد بررسی قرار خواهد داد.

مهریه در عقد موقت ثبت شده

ثبت مهریه در دفتر اسناد بستگی به توافق زوجین خواهد داشت. در صورتی که زوجه تصمیم بر ثبت ازدواج موقت داشته باشند، لازم است به دفاتر ازدواج و طلاق مراجعه نموده و با تسلیم مدارک مورد نیاز نسبت به ثبت آن اقدام نمایند. در شرایطی که ازدواج موقت در محضر منعقد گردیده باشد، به زوجین صیغه نامه‌ای داده می‌شود که در حکم سند رسمی است. در حقیقت صیغه نامه به عنوان سند رسمی عقد موقت بین زن و مرد به حساب می‌آید.

در این شرایط، چنانچه زوجه شکایتی لز بابت مهریه داشته باشد، قادر خواهد بود که به دادگاه خانواده مراجعه نماید. در این خصوص لازم است تا زوجه مدارک مورد نیاز و صیغه نامه را همراه با دادخواست مربوطه به دادگاه تسلیم نماید. اگر میزان مهریه تا سقف بیست میلیون تومان در نظر گرفته شده باشد، زوجه جهت مطالبه مهریه باید به جای دادگاه، از طریق شورای حل اختلاف اقدام نماید.

مهریه در صورت عدم ثبت عقد موقت

زن و مرد این حق را دارند که عق نکاح موقت خود را به صورت رسمی ثبت نکنند. در حقیقت صیغه محرمیت میان زن و مرد خوانده می‌شود، اما فقط به دفاتر ازدواج و طلاق مراجعه نمی‌کنند. در شرایطی که صیغه محرمیت توسط زوجه و زوج جاری شده باشد، اجرا گذاشتن مهریه در ازدواج موقت کمی متفاوت خواهد بود. در صورتی که مهریه ضمن عقد مشخص نشود، صیغه خوانده شده میان زوجین باطل خواهد بود.

با در نظر داشتن این موضوع که عقد موقت به طور رسمی ثبت نشده است و صیغه‌نامه‌ای هم تنظیم نشده است، حال زوجه جهت مطالبه مهریه در ازدواج موقت بایستی چه اقداماتی انجام دهد؟ در قانون ایران، دو طرف دعوا بایستی به منظور اثبات ادعای خویش دلایل کافی در اختیار دادگاه قرار دهند، در غیر این حالت به خواسته آن‌ها ترتیب اثری داده نخواهد شد. از جمله دلایل اثبات دعوا می‌توان به شهادت شهود و اقرار اشاره داشت که زوجین امکان استفاده از آن در مراجع قضایی را خواهند داشت.

در چنین شرایطی لازم است زوجه به کمک شهادت شهود به اثبات وقوع ازدواج موقت بپردازد. به طور کلی حضور دو مرد یا یک مرد و دو زن جهت ادای شهادت کفایت می‌کند. در حقیقت بایستی آن‌ها شهادت دهند که صیغه موقت بین زوج و زوجه خوانده شده است. در صورتی که در این مورد شاهدی وجود نداشت، راهکار دیگر اقرار مرد خواهد بود. مرد بایستی در دادگاه به اینکه میان ایشان صیغه محرمیت خوانده شده است و عقد موقت میان آن‌ها انجام شده، اقرار نماید.

بر این اساس، در صورتی که از ازدواج موقت از طریق زوجین به ثبت نرسیده باشد، زوجه جهت گرفتن مهریه در صیغه موقت بایستی در دادگاه از طریق شهادت شهود یا اقرار مرد اقدام نماید. با در نظر داشتن اینکه زوجه مدرکی مبنی بر ادعای خود به دادگاه تقدیم نکرده است، به منظور مطالبه مهریه در عقد موقت تنها از طریق ادله مزبور قادر به اثبات عقد موقت خواهد بود.

نحوه اجرا گذاشتن مهریه در عقد موقت

پیشتر هم گفته شد که یکی از شروط صحت عقد موقت تعیین مهریه است و بدون تعیین مهریه معلوم، صیغه یا همان ازدواج موقت باطل خواهد بود. ماده 1082 قانون مدنی، در این خصوص بیان داشته است «به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید.» بر اساس ماده مذکور، در مالکیت مهریه ضمن وقوع عقد نکاح و حق تصرف در آن، هیچ فرقی بین ازدواج دائم یا موقت وجود ندارد و کلمه  عقد، در معنای عام آن مورد استفاده قرار گرفته است.

به این خاطر که غیر از موارد مندرج در قانون، از جمله بارداری زن و یا وجود شروط ضمن عقد، در ثبت صیغه یا ازدواج موقت الزامی نیست، در نحوه اجرا گذاشتن مهریه در عقد موقت، دو فرض وجود دارد. مطالبه مهریه در ازدواج موقت هیج فرقی با نکاح دائم نداشته البته در شرایطی که ازدواج موقت به صورت رسمی در دفتر ثبت ازدواج به ثبت رسیده باشد. در این حالت به دو طریق می‌توان آن را پیگیری کرد:

۱. اجرای ثبت اسناد: با مراجعه به بخش اجرای ثبت اسناد می‌توان بر اساس سند رسمی ثبت عقد موقت، مهریه را مطالبه نمود.

۲. از طریق دادگاه: می‌توان از طریق تنظیم دادخواست مطالبه مهریه و فرستادن آن از طریق دفاتر خدمات قضائی، حکم اخذ مهریه را دریافت نمود.

گرفتن مهریه در صورت ثبت نشدن عقد موقت

نحوه مطالبه مهریه عقد موقت که ثبت نشده است از قرار زیر است:

در این حالت بایستی زوجه یا نماینده قانونی وی به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نموده و دادخواست صداق ازدواج صیغه را ثبت نماید. لازم به توضیح ذکر است که به این دلیل که عقد موقت یا صیغه به ثبت نرسیده، لازم است زوجه ابتدا با استناد نمودن به ادله اثبات دعوا مثل شهادت شهود یا اقرار خود شوهر به اثبات ادعای خود مبنی بر وقوع عقد موقت بپردازد.

بعد از ثبت دادخواست صداق عقد موقت، در صورتی که مبلغ مهریه تا سقف بیست میلیون تومان باشد، دادخواست صداق عقد موقت به شورای حل اختلاف ارسال می‌شود و در شرایطی که میزان مهریه از بیست میلیون تومان بیشتر باشد، دادخواست به دادگاه خانواده فرستاده خواهد شد.

هزینه‌های مطالبه مهریه در عقد موقت

وکیل طلاق توافقی در رابطه با هزینه مطالبه مهریه در ازدواج موقت می‌گوید، بایستی در نظر داشت که به صورت کلی چنانچه مطالبه مهریه در عقد موقت از طریق اداره ثبت اقدام گردد، هزینه چندانی در پی نخواهد داشت و دفتر ازدواج به منظور صدور اجراییه مهریه، تقریبا صد و هشتاد تا دویست و پنجاه هزار تومان اخذ می‌کند. در رویه اداره ثبت هم هزینه‌ای اخذ نمی‌شود جز آنکه مال توقیف گردد و به بررسی کارشناس نیاز داشته باشد که هزینه کارشناسی و ارزیابی بر اساس تعرفه تعیین خواهد شد.

ولی در صورتی که زوجه تصمیم داشته باشد مهریه خود را از طریق دادگاه یا شورا مطالبه نماید، بایستی در نظر داشت که چنانچه مبلغ آن از بیست میلیون تومان کمتر باشد، پرونده در شورای حل اختلاف مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و هزینه دادرسی ٪۱,۲۵ میزان مهریه مورد مطالبه خواهد بود. بدین معنی که چنانچه زن بخواهد فقط یک سکه از مهریه خود را از شوهر خود مطالبه نماید، به این دلیل که قیمت یک سکه در حال حاضر از بیست میلیون تومان کمتر است ( در فرض اینکه سکه را مبلغ ده میلیون تومان در نظر بگیریم)  بایستی در شورای حل اختلاف رسیدگی شود‌. بنابراین هزینه دادرسی ۱,۲۵٪ ده میلیون تومان،  ۱۲۵ هزار تومان خواهد بود.

ولی در صورتی که میزان مهریه موردنظر جهت مطالبه بیشت از بیست میلیون تومان باشد، پرونده در دادگاه خانواده مورد بررسی قرار می‌گیرد و هزینه دادرسی آن ۳,۵٪ میزان مهریه مورد مطالبه خواهد بود. یعنی اینکه اگر زن بخواهد ۵ سکه از مهریه خود را مطالبه نماید، به این خاطر که مبلغ ۵ عدد سکه درحال حاضر بیشتر از بیست میلیون تومان است (در فرض این که سکه را مبلغ ۱۰ میلیون تومان در نظر بگیریم) بایستی در دادگاه خانواده رسیدگی شود. بنابراین هزینه دادرسی ۳,۵٪ پنجاه میلیون تومان، ۱,۷۵۰,۰۰۰ تومان خواهد بود.

سوالات متداول

1. مهرالمثل در ازدواج موقت موضوعیت دارد؟

چنانچه ضمن عقد چیزی با عنوان مهریه در نظر گرفته نشده باشد و یا آنکه مهریه مجهول باشد، ور صورتی که پیش از تعیین مهریه میان زوج و زوجه رابطه نزدیکی صورت بگیرد، زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود. چنانچه ضمن عقد موقت مهریه مشخص شده باشد، قابل مطالبه خواهد بود. ولی مهرالمثل مختص نکاح دائم بوده و مشمول عقد موقت نمی‌گردد. بنابراین مهرالمثل تنها هنگامی که مهریه مشخص نشده استفاده می‌شود و در قانون این مسئله برای عقد موقت رد شده است. زیرا باعث ابطال عقد موقت می‌شود. لذا در عقد موقت موضوعیت ندارد.

1. آیا پرداخت مهریه در عقد موقت مشمول زمان می‌شود؟

بلافاصله پس از وقوع عقد موقت، زوجه حق مطالبه مهریه خود را دارد. بنابراین تعیین مدت مهریه از سوی زوج، مانع از پرداخت آن توسط وی نمی‌گردد. حتی چنانچه مدت عقد موقت خاتمه یافته باشد، مطالبه مهریه مانعی نخواهد داشت.

1. حداقل و حداکثر مهریه‌ای که در ازدواج موقت به زن تعلق می‌گیرد چقدر است؟

در عقد موقت همچون نکاح دائم هیچ محدودیتی در تعیین میزان مهریه وجود ندارد و جتی می‌توان بیشتر از ١١٠ عدد سکه هم در نظر گرفت و کلیه قواعد مطالبه مهریه در عقد نکاح از جمله دائم یا موقت یکسان است.

1. اگر دفترچه عقد موقت گم شود می‌توان مهریه را مطالبه کرد؟

چنانچه دفترچه عقد موقت گم شده باشد و یا یکی از زوجین از تحویل آن به دیگری خودداری کند، زوج یا زوجه بایستی با مراجعه به دفترخانه‌ای که ازدواج در آن ثبت شده است، درخواست صدور یک نسخه از کپی دفترچه عقد موقت را از ایشان نمایند و با در اختیار داشتن این کپی که برابر با اصل سند ازدواج است، نسبت به مطالبه مهریه از زوج اقدام نمایند.

1. نحوه مطالبه مهریه در عقد موقت بعد از فوت همسر چگونه است؟

برعکس ازدواج دائم، اگر میزان مهریه تعیین نگردد، عقد موقت باطل خواهد بود. بنابراین حتما ضمن عقد موقت بایستی مهریه و میزان آن تعیین گردد.

در صورتی که نزدیکی صورت گرفته باشد، زوج می‌بایست تمام مهریه را پرداخت  کند  و در صورت عدم رابطه زناشویی باید نصف مهریه را بپردازد. در صورتی که مهریه پیش از مرگ پرداخت نشده باشد، پس از مرگ همسر ساقط نخواهد شد. بلکه جزو دیون متوفی به حساب می‌آید و زن حق توقیف اموال او را خواهد داشت. چرا که مهریه حقی است که با فوت ساقط نمی‌شود.

این نوشته مطالبه مهریه در ازدواج موقت برای اولین بار ظاهر می شود در معصومه رمضانی.